- Katılım
- 7 Ocak 2026
- Mesajlar
- 25,076
- Tepkime puanı
- 0
- Puanları
- 1
- Yaş
- 38
- Konum
- İstanbul
- Web sitesi
- www.hepsigundem.com
Tiyatroda 60 yıl lisana kolay… Bu uzun sanat seyahatine neler neler sığdırmadı ki Ayşe Emel Mesci… Gazetemiz muharriri usta direktör Mesci, durmadan üreten ve her yönettiği oyunla tiyatronun gündeminde olan bir sanatçı. Tiyatro sanatına yıllardır sunduğu kıymetli katkılar ve yenilikçi rejisörlük anlayışıyla nesiller boyunca ilham veren biri olarak isimlendirilen Mesci son olarak: “Üstün Akmen Ömür Uzunluğu Onur Ödülü”ne paha görüldü. Mesci ile tiyatro üzerine konuştuk.
GOETHE’NİN BAŞ YAPITI
– Son oyunlarınızdan biraz konuşalım. “Kerbela”yı tekrar sahnelediniz ve son olarak “Faust II” isimli oyunla mükafatları tabir yerindeyse topluyorsunuz.
Evet, “Kerbela”yı 2025 yılında yeni bir grupla Ankara Devlet Tiyatrosu’nda tekrar sahneye koydum. “Kerbela” değerli bir oyun. Yazım biçimiyle taziye ile Shakespeare tragedyası ortasında bir yerde duran, rejisi ve koreografisiyle, 2024’te yitirdiğimiz sevgili dostum, pahalı bestekar Tahsin İncirci’nin harikulâde müzikleriyle klasiği çağdaş kalıplar içinde yoğuran bir yapıt. Bir yanıyla tam bir ritüel, bir ayin; bir yanıyla sembollerin lisanından konuşan çağdaş bir ağıt. 2025-26 dönemi benim tiyatroda 60. yılım. Bu nedenle yıllardır başımda döndürüp durduğum Goethe’nin baş yapıtı “Faust”u önerdim Devlet Tiyatroları idaresine. Onlar da kabul ettiler.
– Goethe’nin 60 yılda tamamladığı yapıtını siz de tiyatroda 60. yılınızda sahneliyorsunuz.
Doğru, sahneleme imkanı bulduğum için memnun oldum. Ali Berktay, Zehra Aksu Yılmazer’in çevirisi üzerinde çalışarak, “Faust II”yi bir perde halinde oyuna kattı. “Faust II” pek sahnelenme imkanı bulunmayan uzunlukta, antik Yunan ve mitoloji labirentlerinde çok dolaşan bir metin. Berktay bunun içinden Goethe’nin kapitalizm, sömürgecilik ve moderniteye yönelik sahiden sezgi dolu ve ileri görüşlü bakışını öne çıkaran bir kolaj yaptı, bu bakış bence hem Faust’a hem de Mefisto’ya yeni bir ışık tuttu.
– Yönettiğiniz oyunlarınızın ortak bir istikameti var mı? Tüm bu oyunların oluşum, sahneleme süreçlerini kısaca anlatır mısınız?
Bazı oyunlar yıllarca elimin altında dolaşır. Okurum, sonra rafa kaldırırım, bir süre sonra aklıma takılır, tekrar okurum. En sonunda bir şeyler tamamlanır ve asıl hazırlık safhası başlar. Bazen de hiç aklımdan bile geçmemiş bir projeyi alıp yaparım. Aslında her oyunun kendi içinde farklı bir seyahati vardır. Lakin benim hazırlığım açısından ortak istikameti şöyle açıklayabilirim: Birincisi, direktör olarak söyleyecek sözümü kurgulamak. Bence bu olmazsa yaratıcı sanatçılık olmaz esasen. İkincisi, bunu farklı seviyelerde tabir etmemi sağlayacak araçlar ve sanat kısımları ortasındaki gezintimi tamamlamak. Ondan sonra yaratıcı grubumla, dramaturg, sahne dizayncısı, kostüm dizayncısı, ışık dizayncısı, oyunda kullanılacaksa mapping dizayncısı arkadaşlarımla bir ortaya gelip, fikri bir arada geliştirmeye başlarız. Oyuncu seçimi işin tahminen en sıkıntı ancak en kıymetli kısımlarından biridir. Benim tiyatro anlayışımda küçük rol, büyük rol diye bir kavram yok.
Mesci’nin yönettiği “Faust” isimli oyundan bir kare.
KOLEKTİF GÜÇ…
– Pekala sizce neden küçük rol, büyük rol kavramı yok?
Çünkü tiyatroda kelamın egemenliğine inanmıyorum. Alışılmış ki oyunu taşıyan temel roller başka bir değere sahip, lakin o rollerin etrafına örmeye çalıştığım ve daha çok gençlerden oluşturduğum gruplar de sahnedeki kolektif enerjiyi yaratıp beslemek açısından en az o roller kadar kıymetli benim gözümde. O nedenle çabucak her oyunumda genç oyuncularımla kesinlikle vücuda ve nefese yönelik atölye çalışması yapıyorum. Natürel ki isteyen herkes de katılabiliyor.
EĞİTİM YETERSİZ!
– Ülkemizde verilen tiyatro eğitimini yetersiz bulduğunuz için mi?
Tiyatro eğitimimizde önemli boşluklar var, zati bunu her oyunda tekrar gözlemliyorum. Bu atölye çalışmalarında ben de kendi bilgimi, birikimimi gençlere aktarıp eksiklerin giderilmesi manasında üstüme düşeni yapmaya çalışıyorum. Ayrıyeten gençlerle çalışmayı seviyorum. Rejilerimde müziğin, ritmin, hareketin, kelamın, ekrandaki manzaranın, ışığın, dekor hareketinin hepsini birebir sahne fotoğrafının kesimi haline getirmek için uğraşırım. Bu herkesi biraz zorlayan bir çalışma prosedürü fakat oluşturulan bu sahne matematiği yanlışsız işlediğinde mana katmanlarını çoğaltıp seyirciyi edilgin olmaktan çıkarıyor, düşünmeye zorluyor. Benim de gayem bu esasen.
– Yıllarını tiyatroya adamış usta bir müellif ve direktörsünüz lisana kolay 60 yıldan bahsediyoruz ve siz daima üretiyorsunuz, geçmişten bugüne tiyatro ismine sizce neler değişti?
Öncelikle teşekkür ederim. Her şeyden evvel dünya değişti, teknoloji değişti, hasebiyle kavramlar değişti, çalışma biçimi değişti. Dünya tiyatrosunda kelamın egemenliği çok sarsıldı, değişik biçim arayışları öne çıktı. Bilim ve teknolojideki gelişmeler sahne sanatına da yansıdı. Oyuncunun tek enstrümanının konuşması olmadığı, vücut lisanının sahnede en az kelam kadar kıymetli olduğu kabul edildi. Yani Meyerhold’un 20. yüzyıl başında yöneldiği çizgide gelişti birçok şey. Pekala bizde durum bu türlü mi? Kesinlikle bu tarafta uğraşlar, emekler ve kıymetli eserler var. Ancak daha çok yol alınmak isteniyorsa okullardaki eğitimin kesinlikle değişmesi, öğrencilerin perspektiflerinin zenginleştirilmesi gerektiğine inanıyorum.
‘BİZİM MESLEĞİMİZ SUYA YAZI YAZMAK GİBİ’
– Yeni bir mükafata daha kıymet görüldünüz lakin oyunlarınız sıklıkla mükafatlar kazanıyor, neler söylemek istersiniz?
Birincisi, her tiyatrocu üzere benim için de en hoş ödül seyircinin takdiri. Ancak verilen tiyatro ödüllerinin de hem sanatkara görüldüğünü hissettirmek üzere hoş bir tesiri oluyor hem de görünürlüğe sahiden katkı yapıyor. Biliyorsunuz bizim mesleğimiz suya yazı yazmak üzere.
Gerçi günümüzün teknolojisi ve kayıt imkanlarıyla yapıtları vakte karşı korumak eskiye oranla çok daha ileri bir noktada ancak tekrar de tiyatro üzere her temsilde tekrar üretilen bir sanat için iz bırakmak değerli. Onca emek harcıyorsunuz, kendinizi tüketircesine çalışıyorsunuz, sonra kimi vakit bu uğraşın, bu emeğin görülmediği hissine kapılabiliyorsunuz. İnsanın içini acıtan bir his bu.
Ödüllerin bunu bir nebze de olsa gidermek üzere bir yararı var. Fakat ödüllerde genel olarak eleştirdiğim bir yan da var: Çok fazla ödül dağıtılıyor, o vakit da ödül kavramının içi boşalmış oluyor. Son devirde en çok ödül kazanan oyunum “Medea-Material” oldu.
Afife Jale’de verilen beş mükafatın (en uygun oyun, en güzel direktör, en yeterli bayan oyuncu, en yeterli sahne tasarımı, en âlâ ışık tasarımı) yanı sıra, Tiyatro Eleştirmenleri Birliği tarafından yılın oyunu, Yeni Tiyatro Dergisi tarafından yılın üretimi seçildi. Sükûn Işıtan ise İsmet Küntay heyeti tarafından da en âlâ bayan oyuncu ödülüyle onurlandırıldı.
Cumhuriyet
The post Usta direktör Ayşe Emel Mesci ile tiyatro üzerine konuştuk: Tiyatroda 60 yıl… first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".
Okumaya devam et...
GOETHE’NİN BAŞ YAPITI
– Son oyunlarınızdan biraz konuşalım. “Kerbela”yı tekrar sahnelediniz ve son olarak “Faust II” isimli oyunla mükafatları tabir yerindeyse topluyorsunuz.
Evet, “Kerbela”yı 2025 yılında yeni bir grupla Ankara Devlet Tiyatrosu’nda tekrar sahneye koydum. “Kerbela” değerli bir oyun. Yazım biçimiyle taziye ile Shakespeare tragedyası ortasında bir yerde duran, rejisi ve koreografisiyle, 2024’te yitirdiğimiz sevgili dostum, pahalı bestekar Tahsin İncirci’nin harikulâde müzikleriyle klasiği çağdaş kalıplar içinde yoğuran bir yapıt. Bir yanıyla tam bir ritüel, bir ayin; bir yanıyla sembollerin lisanından konuşan çağdaş bir ağıt. 2025-26 dönemi benim tiyatroda 60. yılım. Bu nedenle yıllardır başımda döndürüp durduğum Goethe’nin baş yapıtı “Faust”u önerdim Devlet Tiyatroları idaresine. Onlar da kabul ettiler.
– Goethe’nin 60 yılda tamamladığı yapıtını siz de tiyatroda 60. yılınızda sahneliyorsunuz.
Doğru, sahneleme imkanı bulduğum için memnun oldum. Ali Berktay, Zehra Aksu Yılmazer’in çevirisi üzerinde çalışarak, “Faust II”yi bir perde halinde oyuna kattı. “Faust II” pek sahnelenme imkanı bulunmayan uzunlukta, antik Yunan ve mitoloji labirentlerinde çok dolaşan bir metin. Berktay bunun içinden Goethe’nin kapitalizm, sömürgecilik ve moderniteye yönelik sahiden sezgi dolu ve ileri görüşlü bakışını öne çıkaran bir kolaj yaptı, bu bakış bence hem Faust’a hem de Mefisto’ya yeni bir ışık tuttu.
– Yönettiğiniz oyunlarınızın ortak bir istikameti var mı? Tüm bu oyunların oluşum, sahneleme süreçlerini kısaca anlatır mısınız?
Bazı oyunlar yıllarca elimin altında dolaşır. Okurum, sonra rafa kaldırırım, bir süre sonra aklıma takılır, tekrar okurum. En sonunda bir şeyler tamamlanır ve asıl hazırlık safhası başlar. Bazen de hiç aklımdan bile geçmemiş bir projeyi alıp yaparım. Aslında her oyunun kendi içinde farklı bir seyahati vardır. Lakin benim hazırlığım açısından ortak istikameti şöyle açıklayabilirim: Birincisi, direktör olarak söyleyecek sözümü kurgulamak. Bence bu olmazsa yaratıcı sanatçılık olmaz esasen. İkincisi, bunu farklı seviyelerde tabir etmemi sağlayacak araçlar ve sanat kısımları ortasındaki gezintimi tamamlamak. Ondan sonra yaratıcı grubumla, dramaturg, sahne dizayncısı, kostüm dizayncısı, ışık dizayncısı, oyunda kullanılacaksa mapping dizayncısı arkadaşlarımla bir ortaya gelip, fikri bir arada geliştirmeye başlarız. Oyuncu seçimi işin tahminen en sıkıntı ancak en kıymetli kısımlarından biridir. Benim tiyatro anlayışımda küçük rol, büyük rol diye bir kavram yok.
Mesci’nin yönettiği “Faust” isimli oyundan bir kare.
KOLEKTİF GÜÇ…
– Pekala sizce neden küçük rol, büyük rol kavramı yok?
Çünkü tiyatroda kelamın egemenliğine inanmıyorum. Alışılmış ki oyunu taşıyan temel roller başka bir değere sahip, lakin o rollerin etrafına örmeye çalıştığım ve daha çok gençlerden oluşturduğum gruplar de sahnedeki kolektif enerjiyi yaratıp beslemek açısından en az o roller kadar kıymetli benim gözümde. O nedenle çabucak her oyunumda genç oyuncularımla kesinlikle vücuda ve nefese yönelik atölye çalışması yapıyorum. Natürel ki isteyen herkes de katılabiliyor.
EĞİTİM YETERSİZ!
– Ülkemizde verilen tiyatro eğitimini yetersiz bulduğunuz için mi?
Tiyatro eğitimimizde önemli boşluklar var, zati bunu her oyunda tekrar gözlemliyorum. Bu atölye çalışmalarında ben de kendi bilgimi, birikimimi gençlere aktarıp eksiklerin giderilmesi manasında üstüme düşeni yapmaya çalışıyorum. Ayrıyeten gençlerle çalışmayı seviyorum. Rejilerimde müziğin, ritmin, hareketin, kelamın, ekrandaki manzaranın, ışığın, dekor hareketinin hepsini birebir sahne fotoğrafının kesimi haline getirmek için uğraşırım. Bu herkesi biraz zorlayan bir çalışma prosedürü fakat oluşturulan bu sahne matematiği yanlışsız işlediğinde mana katmanlarını çoğaltıp seyirciyi edilgin olmaktan çıkarıyor, düşünmeye zorluyor. Benim de gayem bu esasen.
– Yıllarını tiyatroya adamış usta bir müellif ve direktörsünüz lisana kolay 60 yıldan bahsediyoruz ve siz daima üretiyorsunuz, geçmişten bugüne tiyatro ismine sizce neler değişti?
Öncelikle teşekkür ederim. Her şeyden evvel dünya değişti, teknoloji değişti, hasebiyle kavramlar değişti, çalışma biçimi değişti. Dünya tiyatrosunda kelamın egemenliği çok sarsıldı, değişik biçim arayışları öne çıktı. Bilim ve teknolojideki gelişmeler sahne sanatına da yansıdı. Oyuncunun tek enstrümanının konuşması olmadığı, vücut lisanının sahnede en az kelam kadar kıymetli olduğu kabul edildi. Yani Meyerhold’un 20. yüzyıl başında yöneldiği çizgide gelişti birçok şey. Pekala bizde durum bu türlü mi? Kesinlikle bu tarafta uğraşlar, emekler ve kıymetli eserler var. Ancak daha çok yol alınmak isteniyorsa okullardaki eğitimin kesinlikle değişmesi, öğrencilerin perspektiflerinin zenginleştirilmesi gerektiğine inanıyorum.
‘BİZİM MESLEĞİMİZ SUYA YAZI YAZMAK GİBİ’
– Yeni bir mükafata daha kıymet görüldünüz lakin oyunlarınız sıklıkla mükafatlar kazanıyor, neler söylemek istersiniz?
Birincisi, her tiyatrocu üzere benim için de en hoş ödül seyircinin takdiri. Ancak verilen tiyatro ödüllerinin de hem sanatkara görüldüğünü hissettirmek üzere hoş bir tesiri oluyor hem de görünürlüğe sahiden katkı yapıyor. Biliyorsunuz bizim mesleğimiz suya yazı yazmak üzere.
Gerçi günümüzün teknolojisi ve kayıt imkanlarıyla yapıtları vakte karşı korumak eskiye oranla çok daha ileri bir noktada ancak tekrar de tiyatro üzere her temsilde tekrar üretilen bir sanat için iz bırakmak değerli. Onca emek harcıyorsunuz, kendinizi tüketircesine çalışıyorsunuz, sonra kimi vakit bu uğraşın, bu emeğin görülmediği hissine kapılabiliyorsunuz. İnsanın içini acıtan bir his bu.
Ödüllerin bunu bir nebze de olsa gidermek üzere bir yararı var. Fakat ödüllerde genel olarak eleştirdiğim bir yan da var: Çok fazla ödül dağıtılıyor, o vakit da ödül kavramının içi boşalmış oluyor. Son devirde en çok ödül kazanan oyunum “Medea-Material” oldu.
Afife Jale’de verilen beş mükafatın (en uygun oyun, en güzel direktör, en yeterli bayan oyuncu, en yeterli sahne tasarımı, en âlâ ışık tasarımı) yanı sıra, Tiyatro Eleştirmenleri Birliği tarafından yılın oyunu, Yeni Tiyatro Dergisi tarafından yılın üretimi seçildi. Sükûn Işıtan ise İsmet Küntay heyeti tarafından da en âlâ bayan oyuncu ödülüyle onurlandırıldı.
Cumhuriyet
The post Usta direktör Ayşe Emel Mesci ile tiyatro üzerine konuştuk: Tiyatroda 60 yıl… first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".
Okumaya devam et...