OSİAD Başkanı Hisarcıklılar işverenin yatırıma değil ‘ayakta kalma’ya odaklandığını söyledi ve uyardı: ‘Üretim gücünü yitirirsek Ortadoğu ülkesi oluru

[hepsigundem]

OSTİM Endüstrici ve İş insanları Derneği (OSİAD) Yönetim Kurulu Lideri Esat Hisarcıklılar Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı.

– Bugünkü iktisat siyasetlerinin endüstrici açısından en zorlayıcı tarafı nedir?

En zorlayıcı olan kur baskısı nedeniyle ülkenin ihracat kapasitesinin düşmesi.

Kur bize nazaran gerçek düzeylerde değil, bununla birlikte endüstricinin sabit sarfiyatları çok arttı. Türkiye olarak ana ham unsur girdilerinin bir birçok ithal geliyor. Örneğin ben polietilen gereç üretiyorum. Bu materyalin yüzde 8-9’unu PETKİM’in fabrikası karşılıyor. Kalanı ithal ediyoruz. Biz Türkiye’de işliyoruz, sonra tekrar ihraç etmeye çalışıyoruz. Baskılanan kur siyaseti o ihracatın önünü tıkıyor.

– Bu kur siyaseti daha ne kadar devam eder, bir varsayımınız var mı?

Baskılı kur rejiminden enflasyon muhakkak bir düzeye gelmeden vazgeçileceğini düşünmüyorum.

– Hükümetin kur siyaseti tercih mi, mecburilik mu?

Bugünkü uygulama bence süreksiz. Enflasyonun düşmesi bekleniliyor.

– Ufukta devalüasyon mu var?

İşin tüketim boyutunu kısmadan enflasyonun düşmeyeceğine inananlardanım. Ancak üretime kredi verilmemesi endüstriyi çok berbat tırpanlıyor. Üretimi bir tek iç piyasa olarak düşünmemek lazım. Ülke iktisadı birebir vakitte dış piyasaya da üretim yapıyor. Faiz oranları hâlâ çok yüksek. Yani devletin siyaset faizinin üzerinde bankaların vermiş olduğu faiz makası açıldı. Bu makasın düzeltilmesi için atılımlar yapılmalı.

‘DEVALÜASYONDAN TEHLİKELİ’

– Baskılı kur siyasetinden vazgeçilmesi ihracatçı için çok kıymetli, pekala işçi açısından durum ne olur?

Kur baskısı nedeniyle ihracat potansiyelimizi kaybedersek ülke olarak hanemize eksi muharrir. İhracatımız da azalırsa daha çok cari açık veririz. Şayet döviz açığı artarsa bu iktisada gelecekte devalüasyondan çok daha büyük bir ziyan verir.

– Ekonomik kriz bu kadar uzun sürer mi?

Ben 2009 ve sonrası krizleri bilfiil yaşamış biri olarak birinci defa bu kadar uzun bir mühlet gerilim altında çalışmayla karşı karşıyayım. Artık enflasyonu süratlice çözüp olağan ekonomik şartlara gelmemiz kaide.

ACİL TEKLİF: KAMU DİSİPLİNİ

– İktisat idaresine acil bir teklif sunma talihiniz olsa bu ne olurdu?

– İktidardan daha çok dayanak mi yoksa istikrar mı beklersiniz?

İşin açıkçası istikrar çok kıymetli. İstikrar sağlarken de ülke üretim kabiliyetini kaybetmemeli. Ülkenin üretebilmesi için üreticinin bir biçimde destekleniyor olması lazım. Bu tarımda da endüstride de birebir. Bu takviyesi karşılamanın yolları aranmalı. İtimat ortamı sağlanırsa döviz talebi azalır, CDS (Kredi risk primi) düşer, yabancı yatırımcı girişi artar. Enflasyon düşüşü hızlanır.

– Bugün uygulanan siyasetlere baktığınızda bunun yolları aranıyor mu?

Destek düzeneklerinin muhakkak alanlarda özelleştirilmesi lazım. İhracat odaklı çalışan firmaya verilecek takviye ile yalnızca iç piyasaya çalışan firmaya verilecek dayanak farklı olmalı. Yani genel takviye paketlerinden daha mikro dayanak paketlerine dönülmeli. Teşvikte sayıları çok üst çıkardılar.

– Ne kadar?

Şu an teşvik alt hududu bir çok dalda 50 milyon lira. Bu sayı çok yüksek. Sonuçta Türkiye’nin şimdi yüzde 98’i KOBİ. Bu kadar yüksek oranda KOBİ’nin olduğu bir ülkede “50 milyon liralık yatırım yapacağım” diye yola çıkan firma sayısı çok sonlu. Bu teşvikten yararlanılabilmesi için sayının aşağı çekilmesi ve teşvikin tabana yayılması lazım ki beşerler üretime girsin.

– Kapanan atölyeler, dükkânlar, fabrikalarla ilgili sayılar nedir?

Biz 6 ayda bir üyelerimize anket gönderiyoruz. Çalışan sayılarının, cirolarının, üretimlerinin durumlarını soruyor, artıyor mu azalıyor mu bakıyoruz. Yeni yatırım düşünüp düşünmediklerini öğreniyoruz ve tüm bu bilgileri kendi bünyemizde yayınlayıp ilgili makamlarla da paylaşıyoruz. Oran veremem lakin geçmiş yıllara nazaran çok daha fazla artış olduğunu görüyoruz.

– Nedir tablo?

Benim gördüğüm endüstricinin yeni yatırımla ilgili isteği azalmış durumda. Zira 2024 ve 2025 yılında beşerler “Yeni yatırım yapalım, daha çok büyüyelim”den öte ayakta kalmaya odaklandı. Bu “Ayakta kalalım” stratejisi 2026’da da sürecek. Sanayicilerin birçok yatırım yapmaktan çok şirketlerini devam ettirmeye çalışıyor. Bu ortamda ayakta kalabilen kalacak.

‘İKİLİ HANDİKAP VAR’

– Endüstriciler fabrikalarını Mısır’a Romanya’ya, Çin’e taşıyorlar. Türkiye’de endüstriden kopulduğu hatta Türkiye’nin endüstrisini kaybettiği söyleniyor. Katılır mısınız, Türkiye’nin endüstriden kopma ihtimali var mı?

Böyle bir ihtimalin olmaması lazım. İngiltere iktisadının yüzde 85’i danışmanlık ve finans piyasası üzerine gidiyor. Yani eser de fikir de üretebilirsiniz. Ancak Türkiye’nin bu türlü bir altyapısı yok. Bizim evvel eser üretmemiz gerek. Sanayi, montaj endüstrisinden kendi fikri olan patentli eser endüstrisine dönüşmeli. Markalaşma atılımları yapmalıyız. Bunu başaramazsak üretimden kaçışların çok önemli ölçüde arttığını görürüz. Bugün dokumayla alakalı bütün işlerde rekabet gücümüzü Mısır’a kaybettik. Burada Türkiye’deki personellik maliyetinin yüksek olduğu gerçeği karşımıza çıkıyor. Lakin bir gerçek de Türkiye’de çalışan arkadaşlarımızın o sayılarla geçinememesi. Burada da ikili bir handikap var.

‘BU SÜREÇTE İŞ ADAMLARI DA MUTSUZ’

– Çalışanların mutsuz olduğunu herkes biliyor. İş adamları/patronlar ne kadar memnun?

Bu süreçte iş adamları da mutsuz. Zira çalışma barışı çok değerlidir. Bilhassa KOBİ’ler çalışanlarıyla daima bir ortadadır. Lakin 100 kişiyi geçtikten sonra şirketlerin insan kaynakları departmanı, fabrika müdürleri oturur ve artık şirket kağıt üzerinden yönetilmeye başlar. Ancak OSTİM özelinde baktığınızda 1 ila 50 kişi ortasında çalışan şirketleri görürsünüz. Ve bu şirketlerin hepsinde işverenler işin başındadır, herkesle birlikte çalışır ve işin zorluğunu bilir. Hasebiyle çalışanların mutsuz olduğu bir ortamda patronun keyifli olma talihi yok.

– Endüstriden kopan bir Türkiye’nin geleceği nasıl olur?

Bir ülkenin zenginleşebilmesi için üretmesi lazım. Üretim çok meşakkatli bir iştir, kolay değildir. Bugün Amerika geçmişteki küresel anlayıştan kaynaklı üretim gücünü yitirdi ve onu geri kazanabilmek için devlet eliyle herkese sopa gösteriyor. Türkiye’nin bu türlü bir gücü yok. Münasebetiyle Türkiye üretim gücünü kaybederse yoksullaşma kaçınılmaz. Sanayicimizin dışarı kaçmasını engelleyecek tahlil düzenekleri bulmamız kural. Zira Türkiye’nin üretim gücünü kaybetmesi, çok süratli bir biçimde Orta Doğu ülkesi olması demektir.

– İş dünyası önünü ne kadar görebiliyor?

Türkiye üzere gelişmekte olan ülkelerde öngörülebilirlik düzeyi çok düşük oluyor. Hükümetin enflasyon ve kur ile ilgili kestirimleri oluyor. Ancak sene sonunda bunun ne kadar tutup tutmadığını daima birlikte görüyoruz. Geçmiş yıllarda yüzde 10’un üzerinde yüzde 20’lere ulaşan sapmalar yaşadık.

– Birinci söylenen de sonrasında revize ediliyor…

Evet, revize ediyorlar. Revize etmeleri yeterli bir şey. Revize edilmese bu sefer pergel daha da açılacak. Fakat burada kıymetli olan revize edilen sayıya uyulması, gayelerin tutturulabilmesi. Şayet hükümetin verdiği iddialar sapmazsa endüstrici de önünü görmüş olur.

– Halktan dolaylı dolaysız her türlü vergi alınırken sermayeye vergi kolaylığı sağlandığından, sermayeden az vergi alındığından hatta vergilerin silindiğinden şikayet edilir. Nedir vergi durumunuz?

“Verginin tabana yayılması” diye daima söylenen bir cümle vardır. Vergi şu anda toplanılmıyor mu, bence vergi toplanıyor. Ama vergi, vergiyi verenler ortasında toplanıyor. Verginin biraz daha tabana yayılması lazım.

– “Verginin tabana yayılması” derken neyi kastediyorsunuz?

Şunu kastediyorum: “Nereden buldun” yasası gelecekti. Ama evvel ötelendi, sonra rafa kaldırıldı. Yürürlüğe girmiş olsaydı vergi adaleti de gelir adaleti de belirli bir oranda sağlanırdı. Türkiye’de Suriye’den, Irak’tan, İran’dan, yeri geliyor Azerbaycan’dan, tahminen Venezuela’dan yani nereden geldiği muhakkak olmayan bir para daima piyasaya pompalanıyor. Bu para geliyor ve gidiyor. Bu paranın denetim altına alınması gerek.

‘TÜRKİYE’DE KAZANILAN PARA TÜRKİYE’DE KALMALI’

Ayrıca yabancı menşeli internet sitelerinin Türkiye’de bayilik, şube açması sağlanmalı. Zira vergisiz para yurt dışına gidiyor, yurt dışındaki firmaların geliri oluyor. Özetle Türkiye’de kazanılan para Türkiye’de kalmalı.

‘ÇİN’E KARŞI 2-0 GERİDE BAŞLIYORUZ’

– Yabancı menşeli şirketlerin sattığı eser Türk şirketlerin sattığından çok daha ucuz oluyor ki alışverişe de artık sınırlama geldi. Bu da bedeli daima halkın ödemesi manasına geliyor mu?

Söz ettiğiniz hususta halk çok haklı ama Ticaret Bakanlığı da haklı. Türkiye’nin eser çeşitliliği dünyaya yetecek konumda değil. Birçok eser üretilmiyor. Buradaki en büyük handikap o tip noktaların direkt birinci alıcıdan son tüketiciye ulaşan bir link sağlaması. Bunu biz kendi içimizde başarabiliriz fakat bu bir süreç ve bu süreçte tüketici dövülmemeli, ziyan etmemeli. Rekabetçiliğin eşit kurallarda olması için devletin makul bir ölçü Türk endüstrisine ve Türk üreticisine teşvik vermesi lazım. Avrupa ve Afrika’da bir esere fiyat verdiğimizde bize “Ne kadar vade uygulayacaksınız” diye soruyorlar. Örneğin Çin otomatik 12 ay ile 36 ay devlet takviyeli kredi uyguluyor. Şirketler vadeyi sıkıntı etmiyor. Ancak biz kendi finansman modellerimizle bir şeyler yapmaya çalışıyoruz. Özetle eşit kulvarda değiliz. Çin girdiği her alanda bizden 2-0 önde başlıyor. Bizim de o düzeye gelebilmemiz için destekleniyor olmamız lazım.

– Türkiye beyaz eşyada muhakkak firmalarıyla marka olmuş durumda. Lakin Türk markası olmasına karşın biz bunu içeride daha değerliye alıyoruz…

Burada işin içine ÖTV ve KDV giriyor. Bunlar olmasa, kıymetlendirme çıplak yapılsa ortada bir fark olmayacaktır. Yani aslında bizim vergi sistemimizden kaynaklı farklılıklar oluşuyor. Birebir şey araçlar için de geçerli. Avrupa’daki çıkış fiyatı ile Türkiye’deki satış sayısına baktığınızda bazen üç kata varan fiyat farkları oluyor. Bu aracın değerliye üretildiğinden değil, Türkiye’deki vergi sisteminden kaynaklanıyor.

– Herkes yerli ve ulusal eser kullanmak ister ancak bu halka değerliye mal oluyor…

Üretime yönelik ataklar hızlandığında maliyetler de kademeli olarak aşağıya düşer. Vatandaş için hem yerli hem ulusal hem de ucuz eser olur. Finansa erişen üretim daha fazla üretir. Finansa erişen tüketim de daha fazla tüketir.

‘EV GENÇLERİ ÜRETİME YÖNLENDİRİLMELİ’

– Siz eğitimli gençlerin yurt dışına gitmesinden ne kadar etkilendiniz, nitelikli eleman bulmakta zorlanıyor musunuz?

Ülkelerin geleceklerini o ülkenin eğitimli ve donanımlı gençleri belirler. Son vakitlerde ülkemiz beyin göçünü çok önemli bir formda yaşıyor. Bunun önüne geçmemiz için gelecek hayallerini ülkesinde kurmasını sağlamalıyız. İş hayatının bu insanlara muhtaçlığı var gelecekte bütün buluşları bu gençlerimiz yapacak, ülkeyi bu gençlerimiz yönetecek. Şu an endüstrinin en büyük kederi orta eleman ve mavi yakalı işçi. Üzülerek söylüyorum ki son vakitlerde Pakistan’dan öteki ülkelerden endüstrinin gereksinimi için işçi getiriyorlar halbuki benim ülkemin 18-28 yaş ortası 5 milyondan fazla konut genci diye tabir edilen gençleri var. Bu sayı birçok Avrupa ülkesinin çalışma nüfusundan fazla .Devletin bu meseleye acil tahlil bulması gerekiyor. Bu potansiyelin üretime acil yönlendirilmesi gerekiyor.

‘EN BÜYÜK SOPAYI BİZ YİYORUZ’

– AB ile Hindistan kapsamlı bir hür ticaret mutabakatı imzaladı. Bu kapsamda gümrük vergilerinin büsbütün kaldırılması yahut kademeli düşürülmesi, ihracatın artması planlanıyor. Bu muahede Türkiye’nin AB pazarındaki rekabet gücünü nasıl etkileyecek, pazar kaybı riski var mı?

Osmanlı’nın son vakitleri için “hasta adam” denirdi bize nazaran şu anda Avrupa endüstrisi hasta adam. Zira 40 yaşına gelmiş beşerler bile çalışmak için erken olduğunu düşünüp dünyayı gezmeyi planlıyor. Zenginleşmek için üretmek lazım lakin Avrupa üretim kabiliyetini çok süratli bir halde yitiriyor. Türkiye’nin en büyük pazarı Avrupa olduğu için en büyük sopayı bu ve emsal ataklarla biz yiyoruz. Hindistan ve öteki ülkelerle yapılan hür ticaret mutabakatları, Türkiye’nin pazarını günden güne küçültür. Münasebetiyle da Türkiye bu tip bahislerde yeni pazarlar aramak zorunda.

– Avrupa’nın yerini neresi alabilir?

Amerika çok büyük bir pazar fakat o da kendi hudutlarını kapattı. İşin doğrusu yeni dünya nizamı, globalleşmeden sonra hudutlarına çekilerek kendine yeten ülkelerin başarılı olacağı bir sisteme gidiyor. Küreselleşme artık bir soru işareti. Fakat şu hali bile çok külfetli. Bugün birtakım eserlerde Amerika’ya ihracat yaparken, Amerikan Hükümeti’nin bir gecede vergileri yüzde 20 artırmasıyla o pazar sizin için kapanmış oluyor. Amerika pazarı dünyanın üçte bir tüketiminin olduğu devasa bir pazar. Bu tip pazarlarda biz de AB/Hindistan örneğini emsal özgür ticaret muahedeleri yapmalıyız. Bu bir çıkış yolu.

– İktidara yakınlığı bilenen MÜSİAD’ın Başkanı Burhan Özdemir fiyatların denetim edilemediğini söyledi, toplumun gelir düzeyindeki makasa dikkat çekti ve bu saatten sonra sıkı para siyaseti ile sonuç alınamayacağını anlattı. Bu tenkidin tesiri olur mu?

İnşallah olur. Sonuçta biz endüstriciler olarak işe hükümete yakın yahut değil diye bakmıyoruz, daha realist bakıyoruz. Zira sanayi siyasetleri o denli 3/5 yılda değişmez. Tabi MÜSİAD’ın da bunu söylemiş olması endüstrici için çok değerli ve bedelli.

– Eski TÜSİAD Liderinin dahi gözaltına alındığını gördük. İş adamları kendilerini ne kadar inançta hissediyor, endüstricinin siyasetle kurduğu alaka nasıl, sizlerde telaş var mı?

İşin açıkçası herkes kendi cephesinden bakmaya çalışıyor. Burada ortak noktalara odaklanmak lazım. Endüstrici bir şey istiyorsa ve bu istek TÜSİAD üzere bir kurumdan geliyorsa bence değerlendirilmeli. Bu elbette ki her talebin karşılanması manasına gelmiyor. Fakat hem TÜSİAD hem MÜSİAD tıpkı şeyi söylüyorsa demek ki önemli bir ıstırap var demektir.

PORTAL

1981’de doğdu. Ankara Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu İdaresi kısmından mezun oldu. Ankara Sanayi Odası (ASO) meclis üyeliği, ASO Etraf Komite Başkanlığı, İç Anadolu Sanayicileri ve İş İnsanları Dernekleri Federasyonu (İÇASİFED) Yönetim Kurulu Üyeliği, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Delegeliği ve OSİAD Lider Yardımcılığı misyonlarında bulundu. Hisarcıklılar 34. Olağan Genel Kurul’da OSİAD Başkanı seçildi.

Cumhuriyet

The post OSİAD Başkanı Hisarcıklılar işverenin yatırıma değil ‘ayakta kalma’ya odaklandığını söyledi ve uyardı: ‘Üretim gücünü yitirirsek Ortadoğu ülkesi oluruz’ first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...