Klâsik müziği günümüze taşıyan Seyyah’ın yeni albümü ‘Uçan da Kuşlara’ yayımlandı: Bu toprakların müziği

[hepsigundem]

İlk albümleri “Tuz” ile dinleyicilerin karşısına çıkmıştı Seyyah. Bu toprakların kelamını, müziğini hem klâsik hem de çağdaş çalgılarla harmanlıyor, yeni bir ses mühendisliğiyle yenisi yakalayarak dinleyicilerine sunuyor. Repertuvarlarında Türkçe, Yunanca, Ermenice, Boşnakça, Makedonca ve Kürtçe kelamlı halk müziklerini barındırıyorlar: bu toprakların kadim geleneklerini müzikle yaşatıyorlar. Seyyah’ın vokal koltuğunda Ceren Kaçar oturuyor

Kaçar’a klarnette Mehmet Ali Orman, gitarda Güneş Demir, bas gitarda Ali Baran Özcan, kemanda Gabriel Meidinger, akordeonda Sercan Pamuk, kontrabasta Oğuz Alp Erdoğmuş, perküsyon/dudukta Kerem Can Aslan, üflemeli ve telli klâsik çalgılarda Ozan Demir, çelloda Toby Khun ve udda Pour Mozaffar eşlik ediyor. Ayrıyeten bu isimler vokalde de yer alıyor.

Ceren Kaçar, Güneş Demir, Gabriel Meidinger, Kerem Can Aslan ve Ali Baran Özcan ile, kıcasası “Seyyah” ile müziğe bakışlarını ve yeni albümlerini konuştuk.

BUR SEYAHAT HİKÂYESİ

–Seyyah milletlerarası bir küme… Nasıl bir ortaya geldiniz?

Seyyah, klâsik müziklere tutkuyla bağlı müzisyenlerin bir ortaya gelmesiyle doğdu. Bu projeyi kurarken ortak bir isteğimiz vardı. Bu repertuvarlara yeni bir yorum getirmek ve sahiden kolektif bir formda işleyen bir küme oluşturmak istedik. Baştan beri, herkesin kendi sesini, gücünü ve hassaslığını kattığı, üretimin birlikte formlandığı bir topluluk yaratmayı hedefledik.

Grup birinci olarak 2017 yılında Strasbourg’da şekillenmeye başladı ve bu periyotta kolektif çalışma anlayışımız yavaş yavaş oluştu. 2019’dan itibaren ise Seyyah İstanbul’a odaklandı ve kent kümenin ana merkezi haline geldi. İstanbul’da küme gelişti, yeni müsabakalarla zenginleşti ve daha besbelli bir kimlik kazandı.

Bugün Seyyah, İstanbul merkezli yedi müzisyenden oluşuyor ve bu grup kümenin çekirdeğini oluşturuyor. Buna ek olarak, yurt dışında yaşayan iki milletlerarası müzisyenimiz var: Jonas Pour Mozaffar ve Toby Kuhn. Bu müzisyenler kümenin tam bir kesimi ve Avrupa’daki konserlerimize tertipli olarak katılıyorlar. Vakit zaman Türkiye’deki konserlerimizde ve turnelerimizde de bizimle sahne alıyorlar. Bu yapı, kümenin hem İstanbul’a kök salmış hem de milletlerarası bir kimliğe sahip olduğunu gösteriyor.

-Geleneksel müzikte karar kılmanız fikri nasıl oluştu?

Seyyah bir seyahat öyküsü aslında… Halkların müziklerine merak duyan, dinleyen ve gittiği her yerden öğrenmeye çalışan bir arayışın sonucu. Genelde çaldığımız enstrümanlar da doğduğumuz kültürün bir modülü. Vakitle bu kökleri, karşılaştığımız öbür kültürlerle harmanlama isteği bizi doğal olarak bu tarafa taşıdı.

Bir noktadan sonra fark ettik ki bizi en çok besleyen şey, bu toprakların ve etraf coğrafyaların hafızasında yer etmiş ezgiler. Yalnızca melodik olarak değil, taşıdıkları öykülerle, lisanlarıyla, duygularıyla… O müziklerde çok yalın lakin çok güçlü bir söz var; süslenmemiş, direkt kalbe dokunan bir taraf.

Sanırım “gelenekselde karar kılmak”tan çok, yol bizi oraya götürdü demek daha yanlışsız.

-Müziğinize tek başına “Anadolu pop” ya da “Anadolu rock” diyemeyiz. Müziğinizin cinsini nasıl tanımlamalıyız? Siz nasıl tanımlıyorsunuz?

Anadolu pop” ve “Anadolu rock” tabirleri, 1960’larda halk müziğinin kentli bir lisanla ve yerleşik rock orkestrasyonuyla (gitar, bas, bateri vb.) tekrar ele alınmasını söz eden epeyce spesifik akımlar. Bizim müziğimiz bu orkestrasyon ve estetik çerçevenin üzerine kurulmadığı için bu tarifleri kullanmıyoruz.

Biz kendimizi Yeni Anadolu halk müziği / New Anatolian folk olarak tanımlıyoruz. Bu, dünyada 1960’lardan itibaren görülen ve halk müziklerinin kentli üsluplarla ya da diğer coğrafyaların müzikleriyle buluşmasını söz eden daha geniş bir neo-folk çerçevesine denk düşüyor.

Neo-folk gibisi arayışlar, bilhassa Türkiye’ye sosyo-ekonomik açıdan benzeyen Yunanistan, Lübnan ve Latin Amerika ülkelerinde de görülüyor. Köyden kente göçle ortaya çıkan yeni dinleyici kitlesi ve kentli müzisyenlerin bu kitleyle bağ kurma gayreti, bu müzikal lisanların temelini oluşturuyor.

‘BİZİM İÇİN BU MÜZİK BİR STİL DENEMESİ DEĞİL’

-Türkiye’de benzeri birçok teşebbüse şahit olduk. Müziğinizin emsal girimlerden nasıl ayırırsınız, hangi mevzuda savlı görüyorsunuz kendinizi?

Türkiye’de bu alanda hakikaten çok bedelli işler var ve herkesin yaklaşımı, beslendiği yer farklı. Biz de kendi müzikal seyahatimizde, anlatmak istediğimiz duyguyu en gerçek hâliyle söz etmeye odaklanıyoruz. Bizi ayıran şeyin ise kurduğumuz sound’un vakte yayılan, sindirilmiş bir üretim sürecinden çıkması olduğunu düşünüyoruz.

Bizim için bu müzik bir “tarz denemesi” değil. Uzun müddet birlikte çalıp, yaşayarak şekillenen bir lisan. Müzikler süratlice yazılıp kenara bırakılmıyor; tekraren çalınıyor, düzenlemeler değişiyor, bazen bir kesimin aylar sonra apayrı bir hâle geldiği oluyor. Bu süreç müziğe ister istemez daha derinlikli ve katmanlı bir yapı kazandırıyor.

Teknik tarafta da burada ayrıştığımızı hissediyoruz. Ritim anlayışımızda tek bir yöreye ya da kalıba bağlı kalmıyoruz; bazen bir ölçü yapısı bizi öteki bir coğrafyaya götürüyor, bazen de tıpkı müziğin içinde ritmik karakter değişebiliyor. Enstrümanları da klasik rollerinin dışına taşımayı seviyoruz. Bu yaklaşım müziğin içinde daima bir hareket ve canlılık yaratıyor.

İddialı olduğumuz yer ise enstrümanlar ve vokallerle kurduğumuz atmosfer. Örneğin “Bahçalara Geldi Bahar” çalarken dinleyici bir anda o sevincin ve tazeliğin içine çekilebiliyor; akabinde davul ve zurnayla bir cenk havasına bağlanıp Doğu Anadolu’ya ya da Karadeniz’e selam gönderebiliyoruz. Müziklerin içinde hem oyun müziklerinin gücü hem de daha melodik, anlatıcı bir yapı yan yana durabiliyor. Aslında yaptığımız biraz da bu coğrafyanın müzikal akrabalıklarını hatırlatmak: Birbirine komşu bölgelerde emsal ezgiler, emsal oyunlar, benzeri hisler var ancak her biri öteki bir ağızla, diğer bir halla söylenmiş. Biz de bu yakınlığı müziğin içinde tekrar bir ortaya getirmeye çalışıyoruz.

-İlk albümde, sekiz eserir altısı anonim, Ceren Kaçar imzalı da iki eser görüyoruz, “Tuz” ve “Baykuş”. İkinci albümde 11 yapıtta sırf “Lö Türkü”yü görüyoruz, Ceren Kaçar ve Gabriel Meidinger imzası taşıyor. Bu albümde yeni eser koymaktan kaçındınız mı? Öteki albümlerde yeni yapıtlarınızı görecek miyiz?

Aslında birinci albümümüzdeki Stilla Plinka ve Geam Palamar yapıtları de anonim değiller. Stilla plinka küme üyelerinden Jonas Pour Mozaffar’a, Geam Palamar Gabriel Meidinger’e ilişkin. 8 yapıttan 4’ü anonim, 4’ü bestelenmişti Tuz’da.

Bu albümde ise Anadolu’nun klasik repertuvarlarına yine odaklanmayı seçtik. Bizi derinden etkileyen müzikleri alıp kendi rengimizi katmak, yani daha evvel var olmayan lakin duymak istediğimiz versiyonlarını yaratmak istedik. Bu yüzden, büsbütün yeni modüller bestelemektense, var olan yapıtların içinde yaratımı derinleştirmeyi tercih ettik.

Yine de albümdeki pek çok modülde bestesel ögeler var. Örneğin Gemiciler, Gabişim ve Romani üzere yapıtlarda özgün enstrümantal kısımlar bulunuyor. Bahsettiğiniz üzere Lö Türkü’nün bestesi Gabriel’e ilişkin, kelamlarını de Ceren’le birlikte yazdılar. Ayrıyeten Gabişim’in müziği anonim, sözleri ise bize ilişkin.

Geleceğe gelince, bestelemekten hakikaten büyük keyif alıyoruz ve önümüzdeki albümlerde daha fazla özgün beste üretmeyi düşünüyoruz.

-“Lö Türkü” demişken, sözlerde “bir ortaya gelme” isteği bariz bir biçimde bariz. Günümüzde bir olamama haline bir gönderme mi? Ve ayrıyeten ismi neden “Lö Türkü”?

Albümünde yer alan “Lö Türkü” hem bir ayrılış türküsü hem de bir umut türküsü.

Bir yandan kesim biçim olarak klasik bir türkünün yapısına dayanıyor, lakin öte yandan çok şimdiki problemlerden kelam ediyor. Sözlerde ve müzikte bir davet var. Bugünün zorlukları, kırılmaları ve belirsizlikleri karşısında birlikte bir tahlil arıyoruz. Bizim için bu tahlil, bir ortaya gelmekten, topluluk olabilmekten ve müziğe, insanları birbirine bağlayan merkezi bir alan olarak güvenmekten geçiyor. Müzik, insanların yine buluşabileceği ve güç toplayabileceği bir yer.

Bu manada “Lö Türkü”, geleneğe yaslanan ancak bugünün dünyasıyla konuşan bir kompozisyon. Birlikte olmanın, birlikte dayanmanın değerini hatırlatan bir davet ve bir umut.

Başlığa gelince, “Lö Türkü” de kesim kadar manalı. Bu isim, bestekar Gabriel Meidinger’e bir gönderme, bir tıp selam. Kendisi bu repertuvarlarla derin bir bağ kurmuş bir Fransız müzisyen olarak, klasik formlara hürmet duyan lakin çağdaş bir beste üretmek istedi.

“Lö Türkü” başlığı tam da bu köprüyü simgeliyor. Dışarıdan gelen bir bakışla yazılmış çağdaş bir kompozisyon ile geleneğe duyulan derin hürmet ortasındaki buluşmayı isminde taşıyor.

-İki albümde de Rumeli, Ege ve İç Anadolu yöresini türkülerinin tartıda olduğunu görüyoruz. Öteki bölgelerin türkülerini de dinlemek isteriz…

Gelecekteki albüm çalışmalarımızda öbür bölgelerin türkülerini de duyacaksınız.

-Buradan yola çıkarak, albümlerdeki yapıtları nasıl belirliyorsunuz diye sormak da isterim, nasıl ilerliyor o süreç?

Öncelikle sürece aylar öncesinden başlıyoruz. O periyotta, üzerinde çalıştığımız ya da ileride değerlendirebileceğimizi düşündüğümüz müziklerden oluşan bir “havuz” oluşturuyoruz. Şayet demoları ya da taslak kayıtları hazır olan eserler varsa, bunların birden fazla versiyonunu vakte yayarak dinliyoruz. Böylelikle müziklerle ortamıza biraz uzaklık koyup, daha objektif kararlar verebiliyoruz.

İki albümde de epey ağır ve kolektif bir çalışma süreci geçirdik. Birebir konutta haftalarca birlikte yaşayıp üretmeye odaklandık. Bu kamplarda evvel tüm müzikleri birlikte çalıyoruz, akabinde takım olarak küçük kümelere ayrılıyoruz. Kimimiz melodiler üzerine ağırlaşıyor, kimimiz altyapıları geliştiriyor, kimimiz de vokal düzenlemeleri üzerinde çalışıyor.

Günün ilerleyen saatlerinde tekrar bir ortaya gelip müziğin son halini birlikte çalıyoruz. Gün sonunda genelde küçük bir demo kayıt alıyoruz. Akşam o kaydı dinleyip sindiriyoruz. Şayet içimize sinmeyen bir yer ya da yeni bir fikir varsa sonraki gün onun üzerine gidiyoruz. Her şey yolundaysa da şarkıyı bir sonraki basamağa taşımaya karar veriyoruz.

SINIFSAL KIRILMALAR

-Bu ülkede çok uzun bir müddet “türkü”, formundan uzaklaştırıldı ve “türkü” olarak görülen aslında olmayan eserler üzerinden, genel bir “türkü” fobisi oluştu. Lakin son yıllarda bu aşılmış görülüyor. Bunu nasıl yorumlarsınız?

Gerçekten de türküyle, halk müziğiyle toplum olarak tuhaf bir ilgimiz var. Evvel şunu net söylemek gerekir: Halk müziği Türkiye’de meyyit bir müzik değil. Birçok Avrupa ülkesinde kaybolmuş ya da tekrar keşfedilmeye çalışılan bir alan iken, Türkiye’de gündelik hayatta, medyada ve müzik sanayisinde varlığını daima sürdürdü.

Ancak sorun, halk müziğiyle kurulan alakanın biçiminde ortaya çıktı. Bilhassa 1930’ların sonlarından itibaren halk müziği, devlet radyoları ve televizyonları aracılığıyla muhakkak bir standartta, resmi bir formatta sunulmaya başlandı. Büyük orkestralar ve korolar kuruldu; bu yapı bir yandan repertuvarın korunmasını sağladı fakat öte yandan halk müziğini doğallığından ve mahallî icra çeşitliliğinden uzaklaştırdı. Nüans, heterofoni ve toplu icranın doğal esnekliği büyük ölçüde kayboldu. Bu resmi temsil biçimi, halk müziğinin “halktan”, hatta vakit zaman muhalif ve başkaldıran karakterinden kopmasına yol açtı. Nüans, heterofoni ve toplu icranın doğal esnekliği büyük ölçüde kayboldu.

Mesela Yunanistan üzere ülkelerde halk müziği gençler için hâlâ “cool”, özgür ve canlı bir tabir alanıyken, Türkiye’de kimi periyotlarda tam bilakis daha otoriter ve aralıklı bir imgeyle anılabildi.

İkinci değerli neden ise Türkiye’deki sınıfsal ve kültürel kırılmalar. Halk müziği birçok vakit “köye ait” bir şey olarak görüldü; bu da hem kentli kısımlarda hem de köy kökenli olup bundan uzaklaşmak isteyen kesitlerde bir aralık yarattı. 1960’lardaki Anadolu rock bu uçurumu aşmaya yönelik en samimi ve güçlü teşebbüslerden biriydi. Kentli müzisyenler, halk müziğiyle pop ve rock ortasında organik ve samimi bir bağ kurarak çok tesirli bir lisan yarattılar. Anadolu Rock icracılarının birçok kentli güzel okul mezunu çocuklardı. Ama 60’lar yaşanan köylerden kentlere buyuk personel akını ve buna eşlik eden toplumsal hareket ve degisimler onları da etkiledi. Lakin bu akımın ömrü kısa oldu; 1980’lerle birlikte siyasal ve toplumsal dönüşümler bu çizgisi zayıflattı.

1990’lardan sonra halk müziğini merkeze alan yeni tarzlar, 2000’lerde ise “etnik” ve “world music” tesirleriyle farklı açılımlar ortaya çıktı. Enstrümanlar, icra teknikleri ve estetik anlayış değişti; bu da halk müziğinin tekrar deverana girmesine katkı sağladı. Ancak bir yandan da herkesin kendi köşesine çekildiği, halk müziğinin bazen dislandigi, halk, sanat, rock, caz müzisyenlerinin birbirleriyle az irtibat kurduğu periyotlar yasadik. Bugun aşikâr ölçülerde bu kırılmaya başladı.

Yine de bütün bu süreçlere karşın, halk müziğiyle hâlâ tam manasıyla doğal ve sağlıklı bir münasebet kurabildiğimizi söylemek sıkıntı.

Ama kendimize dair de bir not düşecek olursak, şunu söyleyebiliriz, biz kendimizi bu uzun serüvenin bir kesimi olarak görüyoruz. 60’lardaki, 90’lardaki 2000’lerdeki tüm gayretler bizi besleyen kaynaklar…

-Son olarak, yeni albüm/ler görecek miyiz?

Evet, mutlaka. Çok güçlü bir kolektifiz ve yaratım sürecine yine girmek, müzikal seyahatimizde daha da ileri gitmek için sabırsızlanıyoruz. Klasik müziğe dair yaratıcı ve kolektif yaklaşımımızı, kendi neslimizle birlikte ve onlar için büyütmeye devam etmek istiyoruz.



Cumhuriyet

The post Klâsik müziği günümüze taşıyan Seyyah’ın yeni albümü ‘Uçan da Kuşlara’ yayımlandı: Bu toprakların müziği first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...