Efes’te tapınak kalıntılarının bulunduğu alana otopark reaksiyonu: Tapınak üstü otopark!

[hepsigundem]

UNESCO Dünya Mirası Efes antik kentinin yakınında yapılan 130 bin metrekare inşaat alanı ile ilgili açıklamada bulunan arkeolog Yusuf Yavaş, bölgede 2013 yılında yapılan araştırmalarda tapınak ve kilise kalıntılarına rastlandığını, bu nedenle alanda yürütülen hafriyatın kültürel pahalara ziyan verebileceğini belirtti. Yavaş, çalışmaların kapsamı ve müsaade süreçleriyle ilgili kamuoyuna açıklama yapılması gerektiğini vurguladı.

Yavaş ayrıyeten, “Selçuk’ta doğmuş, Efes için arkeoloji okumuş bir arkeoloğum. Efes ve ticaret ile hiçbir ilgim yok. Türkiye’de turizm doğal ve kültürel varlıklarımızı yutmuştur. Kültür ve Turizm Bakanlığı acilen ayrılmalıdır. Yapılan inşaatın yeri yanlıştır. 2863 sayılı yasaya, imar planlarına, Unesco’ya sunulan Efes alan idare planına karşıttır. Yanlışsız yere en hoş formda yapılmalı. Efes’in doğal ve kültürel peyzajını bozmamalı. Efes Alan İdaresi, İdare ve Müşavere Konseyleri acil olarak toplanmalı” diyor.

Konuya ait Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a soru önergesi veren CHP PM üyesi ve İzmir milletvekili Deniz Yücel soru önergesi vermiş ve sorularının cevaplanmasını talep etmişti. Bakanlık tarafından ise bir açıklama gelmedi.

BİR OTOBÜSTEN BİN TL

Efes’te yapılan devasa proje ile ilgili bölgeye sık sık giden, ismini ise haklı münasebetlerle belirtmek istemeyen bir rehber de gazetemize açıklamalarda bulundu.

REHBER

Efes dünya için çok değerli bir yerde durur. Bilhassa Katolik dünyası tarafından Meryem Ana’nın son meskeni olarak kabul edilir. Aziz Pavlus, Hıristiyanlığı yaymak hedefiyle Efes’te üç yıl geçirmiş ve Efeslilere mektuplar yazmış. İncil’in dört müellifinden biri olan Aziz Yuhanna Efes’te yaşamış ve mezarı Ayasuluk doruğunda. Aziz Yuhanna tarafından yazılan Vahiy Kitabı’nda bahsedilen yedi kiliseden biri Efes’te, bu da onu değerli bir dini destinasyon yapmakta. İsrail ve Gazze’deki savaşlar nedeniyle, klasik dini turizm rotalarından (örneğin Kudüs) uzaklaşan kruvaziyer gemileri Kuşadası/ Efes bölgesine yöneldi. Kuşadası limanına olan talep o kadar arttı ki kimi gemiler İzmir’e yanaşmak zorunda kalıyor. Ağır kruvaziyer trafiği, Efes’in alt kapısındaki mevcut otoparkların yetersiz kalmasına ve kilometrelerce otobüs kuyrukları oluşmasına neden oluyor. Ancak Efes’in bu kadar yakınına ki orası da sit alanı içinde yer alır ve kalıntılar olduğu 2013 yılında yapılan çalışmalarda kanıtlandığını bizler de duyduk ki olmaması şaşırtan olurdu. Buraya yalnızca turizm açısından bakmak önemli manada büyük ıstırap.

YÜKSEK ÜCRET

Kültür ve Turizm Bakanlığı, otopark işletmesini Selçuk Belediyesi’nden devraldı. Efes’in alt kapı girişinde, daha evvel bir şeftali bahçesi olan arazi kamulaştırılarak binlerce otobüsü alabilecek kapasitede devasa bir otopark inşa edildi. Otopark fiyatları hayli yüksek (geçen yıl bir otobüs için bin TL), bu da kıymetli bir gelir kaynağı oluşturuyor. Artık ise yapılan otopark projesi çok büyük ancak yer yanlış.

PROJE DURDURULMALI!

BÜLENT TÜRKMEN

(Türkiye Arkeologlar Derneği Başkanı)

Sosyal medyaya yansıyan açıklamalardan da görüldüğü kadarıyla Ephesos antik kenti için yapılması planlanan karşılama merkezi projesi hem birçok soruyu hemde bir çok sorunu içinde barındırıyor. Karşılama alanı projesinin planlandığı yerde 2013 yılında yapılan jeofizik ve jeoradar sonuçlarına nazaran olası kilise ve tapınak kalıntıların tespit edildiği lisana getirilmektedir. Bu çok önemli bir tezdir ve bununla ilgili bakanlık yetkililerinin bir açıklama yapması elzemdir. Ayrıyeten Ephesos antik kenti 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. Miras alanlarının eşgüdüm denetleme kurulu ve müşavere şuraları vardır. Proje bu şuraların onayına sunulmuş mudur? Bu alanda yapılacak bu çeşit büyük projeler UNESCO’ya sunularak yetkili konseylerinden görüş alınması gerekmektedir. Bu görüş alınmış mıdır? Yeniden UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmiş olan alanların bir alan idare planları vardır. Bu proje Ephesos antik kentinin alan idare planı içinde ayrıntılarıyla yer almakta mıdır?

Bu sorular acil bir halde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından cevaplanmalı, bahsi geçen jeofizik sonuçları ve yapılması planlanan projenin bütün ayrıntıları kamuoyuyla paylaşılmalıdır.

Ayrıca sürdürülen hafriyat çalışmalarının kapsadığı alan göz önünde bulundurulduğunda bir ören yerinin içine yapılması planlanan yapının kendisi de başlı başına bir sorun teşkil etmektedir. Ören yerlerinin elbette birtakım muhtaçlıkları vardır ve bunların karşılanması gerekir. Lakin bunun nereye ve nasıl yapılacağı kararı kıymetlidir. Yalnızca turizm odaklı bir anlayışla kültürel ve doğal mirasımız ne yazık ki talan ediliyor. Ephesos antik kenti de bu talandan nasibini alan en kıymetli miras alanlarımızdan biridir. Tekrar davetimizi yineleyelim. Oldu bitti ile yapılmaya çalışılan ve kültürel ve doğal mirasımıza önemli ziyanlar veren bu tıp projelerden bir an evvel vazgeçilmelidir.

‘ALANDA TARİHİ KALINTILAR VAR’

NEZİH BAŞGELEN

(Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Yöneticisi Arkeolog)

Ülkemiz turizminin gözbebeği Efes, antik çağın da siyasi, ekonomik, dinî ve kültürel açıdan en değerli kentlerinden birisi. Son araştırmalarla, neolitik çağdan itibaren yerleşime sahne olduğu anlaşılan kent, bilhassa İmparator Augustus tarafından Roma eyaleti Asia’nın başşehri yapıldıktan sonra süratli bir gelişmeye sahne olmuştur. Bu gelişme MS 2. yüzyılda doruğa ulaşmış ve Efes, Roma dünyasında “Asia’nın Işığı” (lumen Asiae) olarak ünlenmişti.

Son devirde UNESCO dünya mirası Efes’in sit alanı muhafaza zonu içinde karşılama merkezi ve otopark üretimi için çok geniş bir alanda başlanan inşaat çalışmalarının lokal ve genel kamuoyunca reaksiyon ile karşılandığı izlenmekte. Efes ile ilgili koruma kurulu kararlarında, Efes ve etrafının arkeolojik sit niteliği gereği, alanda yapılacak fiziki müdahalelerin son derece hudutlu tutulması, arkeolojik katmanlara ziyan verebilecek hafriyat ve dolgu uygulamalarından kaçınılması gerektiği açıkça vurgulanmakta.

DOLGU, TABAN TESVİYESİ…

Buna rağmen, karşılama merkezi ve otopark üretimine yönelik hafriyat, dolgu, taban tesviyesi ve altyapı çalışmalarının; koruma kurulu kararlarında belirtilen prensip ve sınırlamaları aşar nitelikte olduğu, arkeolojik katmanları tahrip etme riski taşıdığı değerlendirilmekte. Gerçekten 2013 yılında Viyana Teknik Üniversitesi’nden Dr. Sırrı Seren tarafından yapılan jeofizik ve jeoradar araştırmalarında, Küçük Tusan bölgesinde yer alan Roma villasına ek olarak Vedius Gymnasiumu ile Selçuk– Kuşadası karayolu ortasında bir kilise ve tapınak olması olası bir yapının da tespit edildiği bilinmekte. Öte yandan Efes Antik kentinin UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alması, ilgili alanın korunmasına ait yükümlülükleri daha da artırmakta. UNESCO Dünya Miras Mukavelesi ve bu kapsamda kabul edilen özgünlük (authenticity) ve bütünlük (integrity) unsurları doğrultusunda mevcut müdahalelerin bu prensiplere terslik oluşturduğu açık.

Söz konusu projeyle ilgili öngörülen uygulamaların örneğin “ziyaretçi karşılama projesi” kapsamında yaklaşık 44 bin metrekarelik alanın asfaltla kaplanmasının öngörülmesi 2863 sayılı Kanun kararları ve UNESCO dünya mirası müdafaa prensipleri ile bağdaşmadığı üzere koruma– kullanma istikrarı prensibini de ihlal ettiği ve bu bağlamda kamu faydası gerekçesiyle dahi legal kabul edilemeyeceği de açıkça görülüyor. Buradaki yapılaşmaya bağlı olarak gerçekleştirilen hafriyat, dolgu ve altyapı düzenlemelerinin arkeolojik dokunun bütünlüğü ile alanın özgün kültürel peyzaj karakteri üzerinde olumsuz tesirler yaratacağı da bir gerçek.



Cumhuriyet

The post Efes’te tapınak kalıntılarının bulunduğu alana otopark reaksiyonu: Tapınak üstü otopark! first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...