Tümülüsleri, geleceğe ulaştırmak için kurgulanan projede yer alan uzmanlarla konuştuk: ‘Amaç korumak ve kente katmak’

[hepsigundem]

Cumhuriyet devrinin birinci arkeolojik hafriyatı olan Ankara tümülüslerinin tamamının 174 tane olduğu anlaşıldı. Tümülüsleri geleceğe ulaştırmak için kurgulanan, TÜBİTAK dayanaklı ve ODTÜ mesken sahipliğinde yürütülen “Doğa-Kültür-İnsan Etkileşimleri Üzerinden Ankara Tümülüslerini Yine Okumak ve Kente Katmak” başlıklı proje, kent kimliğinin fark edilmeyen bir katmanını ortaya koyuyor.

10 KİŞİLİK UZMAN…

Bu efor doğrultusunda 2023-2026 yılları ortasında oluşturulan 10 kişilik bir uzman araştırma kümesi, kendi üyeleri ile pek çok araştırma ve tartışma toplantısı yapmış, Ankara içi ve etrafındaki tümülüsleri yerinde incelemek ve kayda almak emeliyle 10 inceleme gezisi düzenledi. Ayrıyeten proje devam ederken, Ankara ili hudutları içinde yer alan Gordion’un Eylül 2023’te UNESCO Dünya Mirası listesine alınması tümülüslere ilginin artmasına da neden oldu. Daha evvel de sayfamızda yer verdiğimiz proje mühletince üç çalıştay düzenlendi.

Tümülüslerin yerlerinin saptanması, sınıflanması, gruplanması ve 2023-2026 fizikî altlığının hazırlanması ise şu an gündemde. Ayrıyeten Ankara tümülüsleri çalışması yakın vakitte bir kitaba dönüştürülecek ve okullara, ilgili semt sakinlerine yönelik olarak da semt broşürleri üretilecek. Tümülüslerin kıymeti ve korunması için oluşturulan proje danışmanlarına gelecek planları sorduk.

‘BÜTÜNCÜL BİR YAKLAŞIMI ÖNEMSİYORUZ’

Doç. Dr. Yiğit H. Erbil

(Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi)

Ankara, Cumhuriyetimizin başşehri olarak özel pozisyonunu koruma etmekle birlikte kentin tarihi kimliği çok daha eski ve çok katmanlı. Daha evvelki yıllarda tespit edilen ve yürüttüğümüz proje kapsamında yapılan yeni çalışmalarla sayıları artan Frig ve sonraki periyotlara ilişkin tümülüsler, bu çok katmanlı yerleşim tarihinin en somut delillerini oluşturmakta. Bilhassa Frig periyodunda Ankara, sırf bir yerleşim alanı değil, anıtsal peyzajın şuurlu biçimde kurgulandığı değerli bir merkez olarak karşımıza çıkmakta. Projemiz, Ankara’daki tümülüsleri ve höyükleri tek tek ele almak yerine, onları topografya, su kaynakları, eski ulaşım çizgileri ve yerleşim süreklilikleriyle birlikte kıymetlendiren bütüncül bir yaklaşım sunmak. Bu sayede günümüz kent dokusu içinde büyük ölçüde görünmez hale gelen Frig mirası tekrar okunabilir kılınmakta, Ankara’nın geçmişi ile bugünü ortasında güçlü bir kültürel bağ kurulmakta. Ortaya konan bu datalar, arkeolojinin sırf geçmişi belgeleyen bir disiplin olmadığını, tıpkı vakitte kentin tarihî kimliğini hatırlatan ve geleceğine dair düşünmeyi mümkün kılan kıymetli bir toplumsal bellek aracı olduğunu da açık biçimde gösteriyor.

UYGARLIK ANITLARI…

Prof. Dr. Ali Cengizkan

(Kapadokya Üniversitesi, proje danışmanı)

Başkent Ankara’mızın yerleşim yeri olarak en kıymetli özelliklerinden birisi, Hitit ve Frig uygarlıkları vaktinden beri bir yerleşim yeri olarak Anadolu’nun kalbinde güçlü biçimde yer alması. Bu merkezilik, kelam konusu iki periyot ve sonrasında da belirleyici olmuş, Ankara farklı periyotlarda başşehir olmuştur. En eskileri milattan evvel 8. yüzyıla tarihlenen Anadolu tümülüsleri, İç Anadolu’nun eski yerleşim örüntüsünde derin izler bırakan, en ünlüleri Frigya’nın başşehri Gordion’da ve Eskişehir Frig vadisinde bulunan insan yapısı uygarlık anıtlarıdır.

Ankara’nın da engebeli olması münasebetiyle bu korunaklı sıradışı topoğrafyada her vakit tarihî bir kültür katmanının işaretçisi olmuşlar, tarih boyunca yeni yerleşimi, kente varışı ve kent içi ulaşımı, Ankara’nın yerleşim olarak dereleri ve sularıyla nasıl ilişkilendiğini ve sınırlandığını, belirlemiş ve yönlendirmişler. Bilindiği üzere tümülüsler, antik periyot meyyit gömme geleneğinin maddi yansımaları olarak, periyodun kıymetli yönetici, kültürel başkan, toplumsal ve sıradışı beşerlerine bahşedilen gömü noktalarıdır. Bu nedenle de arkeolojik açıdan değerlidirler zira ilişkin oldukları devrin kültür, günlük toplumsal ömür ve idare sistemleri konusunda derin bilgiler sunarlar. 2800 yıl öncesinin bu insan yapısı elemanları, bugün arkeolojik açıdan olduğu kadar mimari, coğrafik, inşai özellikleri açısından da büyük bilgi kaynağıdır. 1800’lerin başından itibaren istemsiz ya da rastlantısal biçimde seyyah çizim ve fotoğraf kayıtlarına geçen Ankara tümülüsleri, 1890’lı yıllarla birlikte kayda girmişler, Türkiye Cumhuriyeti ile 1923’ten başlayarak muhafaza altına alınmışlar.



Cumhuriyet

The post Tümülüsleri, geleceğe ulaştırmak için kurgulanan projede yer alan uzmanlarla konuştuk: ‘Amaç korumak ve kente katmak’ first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...