Tarımda çöküş alarmı: ‘Çiftçi ayakta kalma mücadelesinde!’

[hepsigundem]

Sulama için elektrik faturası kabardı, otoyol ve köprü geçiş fiyatları nakliye maliyetini büyüttü.

Çiftçi her kalemde artan masrafla döneme girerken, üretimin sürdürülebilirliği tartışma konusu haline geldi. Resmi Gazete’de yayımlanan son düzenleme ile de borçlu çiftçiye kredi kapısını kısmen aralansa da finansmanın yüzde 25’inin kamu borçlarına aktarılacak olması nedeniyle üreticinin eline geçen net kaynağı azaltıyor.

Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Baki Suiçmez ve Çiftçi-Sen Genel Lideri Ali Bülent Fazilet, 2025’te artan girdi maliyetleri, baskılanan alım fiyatları ve yetersiz takviyeler nedeniyle çiftçinin üretim yapamaz duruma geldiğini, borç yükünün ise büyüdüğünü açıkladı. Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Hakan Çakıcı, tarım dalında üretici ile tüketici ortasındaki fiyat makasına dikkat çekti.

Rakamlar da tabloyu net biçimde ortaya koydu. Amonyum sülfat gübresinin ton fiyatı 2025 Ocak ayında 9 bin 500 lirayken 2026 Ocak’ta 12 bin 100 liraya çıktı. Üre gübresi 17 bin 400 liradan 26 bin liraya yükseldi. 15-15-15 kompoze gübre bir yılda 16 bin 750 liradan 23 bin 400 liraya, 20-20 gübresi 15 bin 700 liradan 23 bin 200 liraya çıktı. DAP gübresi ise 24 bin 700 liradan 34 bin 750 liraya yükseldi. Birtakım kalemlerde artış yüzde 50’ye yaklaştı.

Hayvancılıkta tablo farklı değil. Son bir ayda iki sefer artırım yapılan yem fiyatları Süt 21 eserinde 804 liraya ulaştı. Türkiye Yem Sanayicileri Birliği ramazan ayı sonuna kadar yeni artış yapılmayacağını açıklasa da dal temsilcileri maliyet baskısının sürdüğüne dikkat çekiyor. Veteriner hizmetleri ve ilaç masrafları de dövize bağlı olarak yükseliyor.

Hasat sonrası eserin pazara ulaşması da başka bir maliyet kalemi. Artan otoyol ve köprü geçiş fiyatları, akaryakıt artırımlarının nakliyeye yansıması ve soğuk zincir taşımacılığındaki güç masrafları üretim zincirinin her etabında fiyatı üst taşıyor.

Mazot ise üretimin temel girdisi olmaya devam ediyor. Ocak 2025’te yaklaşık 45 lira olan motorin fiyatı, Ocak 2026’da 55 liraya dayandı. Bir yılda yüzde 20’yi aşan artış gerçekleşti. CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, mazot üzerindeki vergi yüküne dikkat çekerek bir litre motorinden alınan ÖTV ve KDV’nin toplamda 24 lirayı bulduğunu söz etti.

Sorun sadece tek tek kalemlerdeki artırımlar değil; üretim planlaması, dayanak siyasetleri ve maliyet–fiyat istikrarı ortasındaki kopuş. Çiftçi artan masrafla üretmeye çalışırken, maliyet zincirindeki her halka besin enflasyonuna yeni bir baskı olarak dönüyor.

“BORÇLU ÜRETİCİYE KISMİ ESNEKLİK”

Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme ile Ziraat İştirak Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri üzerinden çiftçiye kullandırılan sübvansiyonlu kredilerde değerli değişiklikler yapıldı. Daha evvel 24 Ekim 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan karar ile borcu bulunan çiftçilerin kredi kullanmasının önü kapatılırken, gelen reaksiyonlar üzerine 1 Ocak 2026 itibariyle yürürlüğe giren bu uygulamada yeni düzenlemeyle kısmi esnemeye gidildi. Son yayımlanan kararla birlikte, vergi ve toplumsal güvenlik borcu bulunan üreticilere belli hudutlar dahilinde finansman kullanabilecek. Finansmanın en fazla yüzde 25’i, üreticinin kamu borçlarının kapatılmasında kullanılacak. İştirak Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri, bu meblağı direkt ilgili tahsil dairelerine aktaracak. Lakin finansmanın bir kısmı borç kapatmaya yönlendirilmesinden ötürü üreticinin üretim için kullanacağı net kaynak ölçüsü azalmış olacak.

ALİ BÜLENT FAZİLET: “ÇİFTÇİ FAKİRLEŞTİRİLİYOR VE ÇARESİZLEŞTİRİLİYOR”

Çiftçi-Sen Genel Başkanı Ali Bülent Erdem, tarım siyasetlerine ait, “Gittikçe çiftçiyi üretemez duruma düşüren, girdi fiyatlarını artıran, pazarlamasını zorlaştıran siyasetler uygulanıyor. Hasat devirlerinde dışarıdan ithal eser getirilerek, hatta gümrük duvarları kaldırılarak eser fiyatları baskılanıyor. Çiftçinin üretme talihi giderek azalıyor” dedi.

Özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçilerin maksat alındığını belirten Fazilet, “Küçük ve orta çiftçiler topraklarından kopartılıyor. Onları fakirleştiren siyasetler uygulanıyor. Çiftçi fakirleştiriliyor ve çaresizleştiriliyor” tabirlerini kullandı.

Türkiye’de tarımın şirketlerin eline bırakıldığını savunan Fazilet, “Türkiye’de tarım, üretimden pazarlamaya kadar şirketlerin eline verilerek şirketlerin eline geçmesinin önü açılıyor” diye konuştu.

Erdem, “Ortak bir uğraş yürütülmediği sürece de çiftçinin ayakta kalması zorlaşıyor” değerlendirmesinde bulundu.

BAKİ SUİÇMEZ: “ÇİFTÇİ BORÇ YÜKÜ ALTINDA, ÜRETİM SÜRDÜRÜLEMEZ HALE GELDİ”

Ziraat Mühendisleri Odası Genel Başkanı Baki Suiçmez, uygulanan iktisat ve tarım siyasetleri nedeniyle ziraî üretim maliyetlerinin yüksek seyrettiğini belirterek, ziraî girdi fiyatlarının daima arttığını, alım fiyatlarının ise baskılandığını tabir etti.

Suiçmez, “Tarımsal üretim maliyetlerinin yüksek olduğu, ziraî girdi fiyatlarının daima arttığı ve alım fiyatlarının baskılandığı bir ortamda üreticinin geliri düşük kaldı” dedi.

2025 yılında yaşanan zirai don, kuraklık, şap hastalığı, yangınlar, kahverengi kokarca ve kuş gribi üzere aksiliklerin da üretimi ağır biçimde etkilediğini vurgulayan Suiçmez, “Bu aksilikler, bitkisel ve hayvansal üretimde uzun yıllar sonra önemli düşüşlere yol açtı” diye konuştu.

Tarımsal dayanakların yetersiz kaldığını ve geç ödendiğini belirten Suiçmez, “Ürün alım fiyatları maliyet üzerine çiftçi karı eklenmeden düşük tutuldu ve baskılandı. Harika şartlara yönelik ek ziraî ekonomik dayanaklar sağlanmadı” sözlerini kullandı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun Aralık 2025 bilgilerine de dikkat çeken Suiçmez, çiftçinin sırf bankalara olan toplam nakdi kredi borcunun 1 trilyon 240 milyar TL’ye, takipteki kredi ölçüsünün ise 14,8 milyar TL’ye yükseldiğini söyledi. Bu tabloya karşın borçların yapılandırılarak ödeme kolaylığı sağlanmadığını belirten Suiçmez, “Çiftçinin finansmana erişiminin engellenmesi kabul edilemez” dedi.

Üretici ve tüketici boyutunda yaşanan meselelerin tahlili için somut adımlar atılması gerektiğini tabir eden Suiçmez, üretimin sürekliliğini sağlayacak bir yapının oluşturulması gerektiğini kaydetti. Suiçmez, “Üreticinin kâr etmesine ve yatırım yapmasına imkân sağlayacak bir yapı kurulmalı. Girdilere yönelik ÖTV ve KDV indirimleri dahil somut indirimler yapılarak üretim maliyetleri düşürülmeli” diye konuştu.

Desteklerin günün ekonomik şartlarına nazaran güncellenerek artırılması ve yıl içinde ödenmesi gerektiğini vurgulayan Suiçmez, eser alım fiyatlarının üretici aleyhine baskılanmaması davetinde bulundu. Girdi ve temel eserlerde ithalat bağımlılığına son verilmesi gerektiğini belirten Suiçmez, besin tedarik zincirinin kısaltılması ve geniş halk bölümlerinin alım gücünün yükseltilmesi gerektiğini belirtti.

HAKAN ÇAKICI: “ÇİFTÇİ KAZANAMIYOR”

Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Hakan Çakıcı, tarım dalında üretici ile tüketici ortasındaki fiyat makasına dikkat çekti. Çakıcı, “Çiftçinin üretim maliyetleri yüksek ve eserin satış fiyatı maliyetin altında kalabiliyor. Tarımda gelirler düşük. Çiftçi kazanamıyor” dedi. Genç nüfusun üretimden uzaklaştığını belirten Çakıcı, “Tarımda gelirlerin düşüklüğü nedeniyle gençler üretimden çıkıyor. Bu tablo sürdürülebilir değil” diye konuştu.

Tarladaki fiyatlarla marketteki fiyatlar ortasındaki çelişkiye işaret eden Çakıcı, “Tarlada fiyatlar düşük ancak besin enflasyonu çok yüksek. Üreten de tüketen de mağdur” sözlerini kullandı.

Sorunun tahlili için yapısal adım daveti yapan Çakıcı, “Üretim maliyetlerini ve tedarik zincirlerindeki maliyetleri düzenlemeliyiz” dedi.



Cumhuriyet

The post Tarımda çöküş alarmı: ‘Çiftçi ayakta kalma mücadelesinde!’ first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...