H
hepsigundem
Guest
Ulusal Okyanus ve Atmosfer Yönetimi’nin (NOAA), 1900 yılına kadar uzanan dataları kullanan yıllık Kuzey Kutbu Raporu’nda, Ekim 2024 – Eylül 2025 ortasındaki sıcaklıkların 1991-2020 ortalamasının 1,60 derece santigrat üzerinde olduğunu belirtti.
2025 YILI EN SICAK SONBAHARA SAHNE OLDU
Raporun müelliflerinden, Alaska Üniversitesi’nden Tom Ballinger, AFP’ye yaptığı açıklamada bu kadar kısa bir vakit diliminde bu kadar süratli bir ısınmanın katiyen tasa verici olduğunu ve bu eğilimin son vakitlerde ve tahminen de binlerce yıl öncesinde görülmemiş olduğunu söyledi. Rapora nazaran bu yıl, 1900’den bu yana Arktik’in en sıcak sonbaharına, ikinci en sıcak kışına ve üçüncü en sıcak yazına sahne oldu.
İnsan kaynaklı fosil yakıtların yakılmasıyla tetiklenen Kuzey Kutbu’ndaki ısınma, global ortalamadan çok daha süratli bir formda ilerliyor. Buradaki durum, bir dizi güçlendirici geri besleme döngüsüyle (Arktik Amplifikasyonu olarak bilinen bir olguyla) meydana geliyor. Yükselen sıcaklıklar atmosferdeki su buharını artırıyor. Bu da ısıyı emen ve uzaya kaçmasını engelleyen bir battaniye üzere davranıyor. Tıpkı vakitte, parlak, yansıtıcı deniz buzunun kaybı, Güneş’ten daha fazla ısı emen daha koyu okyanus sularını ortaya çıkarıyor.
DENİZ BUZUNUN GERİ ÇEKİLMESİ
İlkbahar (Arktik deniz buzunun yıllık azamî düzeyine ulaştığı dönem) Mart 2025’te 47 yıllık uydu kayıtlarındaki en düşük doruğa tanıklık etti.
Raporu hazırlayan grupta yer alan, Ulusal Kar ve Buz Bilgi Merkezi’nden Walt Meier AFP’ye verdiği demeçte bunun kutup ayıları, foklar ve morslar için acil bir sorun olduğunu, zira bu canlıların buzları ulaşım, avlanma ve yavru doğurma için bir platform olarak kullandıklarını söyledi.
Modellemeler, Arktik’in 2040 yılına kadar yahut daha da erken bir tarihte neredeyse hiç deniz buzu olmayan birinci yazını yaşayabileceğini gösteriyor. Arktik deniz buzunun kaybı, eriyen buz ve artan yağışlar yoluyla Kuzey Atlantik’e tatlı su ileterek okyanus deveranını da bozuyor. Bu, yüzey sularını daha az ağır ve tuzlu hale getirerek, batma yeteneklerini ve Avrupa’nın kışlarını daha ılıman tutmaya yardımcı olan Atlantik Meridyenel Devrilme Dolanımını (Körfez Akıntısı da dahil olmak üzere) yönlendirme yeteneklerini engelliyor.
Grönland Buz Örtüsü’nün devam eden erimesi, Kuzey Atlantik Okyanusu’na tatlı su ek ederek plankton verimliliğini artırıyor. Fakat birebir vakitte besin bulunabilirliği ile ona bağımlı çeşitlerin beslenebilme vakti ortasında uyumsuzluk meydana getiriyor. Grönland’ın karasal buz kaybı, global deniz düzeyinin yükselmesine de büyük katkıda bulunarak kıyı erozyonunu ve fırtına kaynaklı selleri şiddetlendiriyor.
DAHA FAZLA ARKTİK SOĞUK HAVA DALGASI
Bazı araştırmalara nazaran, Arktik gezegenin geri kalanından daha süratli ısındıkça, soğuk havanın kutup yakınlarında hapsolmasına yardımcı olan sıcaklık kontrastı zayıflıyor ve soğuk hava dalgalarının daha sık olarak daha düşük enlemlere yayılmasına müsaade veriyor.
Arktik’in hidrolojik döngüsü de ağırlaşıyor. Ekim 2024 – Eylül 2025 devri (2024/25 su yılı olarak da bilinir) rekor seviyede yüksek ilkbahar yağışlarına sahne oldu ve 1950’ye kadar uzanan kayıtlarda başka mevsimler için en yağışlı 5 yıl ortasında yer aldı. Daha sıcak ve daha yağışlı şartlar, Arktik tundranın geniş alanlarının borealizasyonuna (yeşillenmesine) neden oluyor. 2025 yılında, kutup etrafı ortalama azamî tundra yeşilliği, 26 yıllık çağdaş uydu kayıtlarında üçüncü en yüksek bedel oldu ve en yüksek beş pahanın tamamı son altı yılda gerçekleşti.
Bu ortada, donmuş toprakların çözülmesi, çözülen topraklardan salınan demir nedeniyle oluşan “paslanan nehirler” fenomeni üzere biyokimyasal değişiklikleri tetikliyor. Bu yılki raporda, uydu müşahedeleri sayesinde görünür biçimde turuncu renkte olan ve artan asitlik ve metal konsantrasyonları yoluyla su kalitesini düşüren ve sucul biyoçeşitliliğin kaybına katkıda bulunan 200’den fazla renk değiştirmiş akarsu ve ırmağı belirlendi.
Kaynak : Haber7
The post Kuzey Kutbu, kayıtlara geçen en sıcak yılı yaşadı first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".
Okumaya devam et...