İran’da uzlaşı eforlarını eski Tahran Büyükelçisi Ümit Yardım Cumhuriyet’e kıymetlendirdi: ‘Türkiye NATO üyesi olduğu için görüşmelere konut sahipliği

[hepsigundem]

Amerika Birleşik Devletleri, bir müddettir akın tehdidinde bulunduğu İran ile bu hafta masaya oturuyor. Toplantının Türkiye’de yapılması öngörülüyordu fakat ibre Umman’a döndü.

‘ABD REJİM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR DEĞİL’

2010 ile 2014 yılları ortasında Türkiye’nin Tahran Büyükelçisi olarak misyon yapan Ümit Yardım, gelişmeleri Cumhuriyet’e kıymetlendirdi. Yardım, İran’a dış müdahaleyi başından beri muhtemel görmediğini tabir ederek, “ABD’nin hedeflerinden biri, Suriye’deki gelişmelere bağlı olarak İran’ın bölgeden uzaklaştırılmasıydı. Hamaney’in Venezüella Devlet Başkanı Maduro gibi kaçırılması, bana nazaran tam bir sinema senaryosuydu. İran-Amerika alakaları o kadar özel ki şiddetin en yabanî düzeye ulaştığı evrede bile iki ülke görüşüyor. Amerika’nın savaş gemisi sevki çok tartışıldı fakat global ölçekte ABD’nin en güçlü askeri yapısı zati Ortadoğu’da yer alıyor. Güya Ortadoğu’da ABD yok, yeni geliyormuş üzere bir hava esti. Oradaki hedef gözdağı vermekti ve bu, Trump’ın ABD iç siyasetine oynamasıyla da uyumluydu. Yeniden Trump’ın ‘Anlaşamazsak makûs şeyler olacak’ bildirisi da bu kapsamda değerlendirilmeli” dedi.

Bir rejim değişikliği için askere muhtaçlık duyulacağını tabir eden Yardım, “Uçak gemilerinin özelliği uçak taşınıyor, yüz binlerce asker yok içlerinde. Rejim değişikliği de zati uçak harekâtlarıyla olmaz. Ayrıyeten bana nazaran İran’daki rejim değişikliğine Amerika’nın kendisi de hazır değil. ABD İran halkını kendisine düşman etmek istemiyor, o halkla ortasını düzeltmek istiyor. Görüşmelerden sonuç çıkmazsa, Amerika geçen yılki üzere bir-iki nokta vurmayı deneyebilir” dedi.

‘HERKESİ RAHATLATACAK SÜREKSİZ BİR MUAHEDE ÇIKABİLİR’

Ümit Yardım, Umman’da gerçekleşmesi öngörülen ABD-İran görüşmesiyle ilgili, “Bu devrin kurallarında Amerika, İran’ı bütün alanlarda bir masaya oturtmak istiyor. Nükleerin, uranyum zenginleştirmenin ötesinde, Körfez ülkelerinin de teşvikiyle İran silahlarının denetim altına alınması gündemde. Lakin alışılmış İran da akıllı bir devlet olduğu için, ‘Ben niçin savunma sanayimi Amerika’yla konuşayım’ diyor. Hasebiyle Amerika dış dünyaya farklı iletiler verebilir fakat İran’ın güvenlik sisteminin, ki balistik füzeler dahil, masada görüşüleceği kanaatine sahip değilim. Bu önünde sonunda nükleer boyutta bir mutabakata gidecektir, ki onda bile şüpheliyiz, zira bunu 20 yıldır tartışıyorlar. Lakin hem İran’ı hem Amerika’yı hem de Körfez’deki ülkeleri rahatlatacak süreksiz mahiyette bir nükleer mutabakat yapılabilir. Bu süreç aylarca da sürebilir. Hasebiyle önümüzdeki devir bu mutabakat yapılsa da yapılmasa da, bir kara harekâtı, rejimi, Hamaney’i amaç alan bir taarruzun yapılacağını düşünmüyorum” diye konuştu.

GÖRÜŞME NEDEN TÜRKİYE’DE YAPILMIYOR?

Masanın Türkiye’den Umman’a taşınması gündemi ile ilgili ise Yardım, “Nükleer savaş konusunda müzakerecilik yapmakla, görüşmelere konut sahipliği yapmak çok farklı mevzular. Arabuluculuk ve mesken sahipliği çok farklı şeyler. Türkiye’nin Ukrayna konusunda yaptığı da konut sahipliğiydi, tarafları bir ortaya getirmekti. İran konusunda da tıpkı şey geçerli olacaktı. Mesken sahipliği dediğimiz, taraflar otellere geliyor, Türkiye görüşmenin bir kısmına tahminen katılıyor, ‘Kolay gelsin’ diyor. Türkiye aslında ‘İran sen füzeni çek’, ‘Amerika gemini çek’, bu cins talimatlarla müzakereyi yönlendirebilecek bir ülke pozisyonunda değildi” dedi. Yardım, “Peki niçin Umman oldu? Bu nükleer evrakın çok büyük bir evveliyatı var, neredeyse yarım asırdır tartışılıyor. Ve süreçler içinde de mesken sahipliği yapan kolaylaştırıcı ülkeler ekseriyetle Kuveyt, BAE vesaire Körfez ülkeleri oldu. İran bu ülkeleri neden tercih etti? Bunlar nötr oldukları için seçilmişti. Türkiye son analizde İran’ın savaş içinde olduğu NATO bloğunun bir üyesi. İran’ın Türkiye’de yapılacak bir görüşmeyi iç kamuoyunda satması mümkün değildi” kelamlarını sarf etti. Yardım, Türkiye’nin İran’da yaşananlara ait izlediği politikayı ise genel olarak olumlu bulduğunu kaydetti.



Cumhuriyet

The post İran’da uzlaşı eforlarını eski Tahran Büyükelçisi Ümit Yardım Cumhuriyet’e kıymetlendirdi: ‘Türkiye NATO üyesi olduğu için görüşmelere konut sahipliği yapması zordu’ first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...