Eski Tahran Büyükelçisi Ümit Yardım, İran’daki protestoları kıymetlendirdi: ‘Rejimi değiştireceğini sanmıyorum, İran’ın dış tesirini azaltır’

[hepsigundem]

İran riyalinin rekor paha kaybının akabinde başşehir Tahran’da 28 Aralık’ta esnaf kepenk kapatmış, ülkede hayat pahalılığına karşı protestolar başlamıştı. En az 3 kişinin hayatını kaybettiği protestoların ne istikamete evrileceği merak konusu oldu.

‘YÖNETİM VE HALK ORTASINDAKİ BAĞ ÇOK ZAYIF’

2010 ile 2014 yılları ortasında Türkiye’nin Tahran Büyükelçisi olarak vazife yapan Emekli Büyükelçi Ümit Yardım, İran’daki gelişmeleri Cumhuriyet’e kıymetlendirdi. Yardım, bugün yaşananların sebeplerinin geçmişte aranması gerektiğini belirterek, “İran, ‘İslam Devrimi’ olarak tanımladığı ihtilali bugünlere taşıyamadı. O heyecanı karşılayamadı. ‘Devrim değişik çevrelere yayıldı’ denebilir lakin bu, işin ideolojik boyutu. İhtilalin genel nüfusla olan bağını sağlayamadı. Yıllar geçtikçe dinamizm de kalmadı. Ben bugün yaşananlarda bir numaralı etmen olarak bunları görüyorum” değerlendirmelerini yaptı.

İran halkının devlet otoritesine olan bağı azaldıkça ülkenin kırılganlaştığını kaydeden Yardım, “Ayrıca, İslami dış siyaset yaklaşımı ve İslam’dan da evvel geliştirdiği, kendi ulusal ideolojik çizgilerini önceleyen dış siyaset tutumu bambaşka bir sorun oldu. Tıpkı mezhepte olduğu ülkelerle bağlantılarına öncelik verdi. Bunu iç siyasette da kullandı. 45 yıldır hem iç hem dış siyasetini yalnızca ABD ve İsrail’e karşı olmak üzere kurguladı” dedi. Yardım, İranlıların seçimlere olan itimadının azalmasının da bu tip protestoları artırdığını söyledi.

‘PROTESTOLAR İRAN’IN DIŞARIDAKİ NÜFUZUNU AZALTIR’

Ümit Yardım, bunlarla birlikte, “Bir haftadır süren şovların 1980’dekiler üzere ülke yapısını sarsacak, rejimi değiştirebilecek bir şovlar zincirine dönüşeceğini düşünmüyorum. İran, 2000’lerden itibaren bahsettiğim problemlerle baş başa olduğu için her yıl, çabucak hemen her vesileyle kitlesel hareketlerle karşılaşıyor” dedi. Yardım, “Ama” diyerek kelamlarına devam etti: “Bu devirde yapılan şovların, geçmiş devirde yapılan şovlardan biraz farkı var. 90’larda, 2000’lerde ve 2010’larda ya da Ahmedinejad periyodunda, ki ben oradaydım, Ortadoğu’da kıymetli bir dinamik vardı. Neydi o? Gazze olayı, 7 Ekim yaşanmamıştı. Âlâ makus yerleşik bir Ortadoğu vardı. O periyotlarda İsrail ve İran’ın direkt yüz yüze çatışacağını söylemek pek mümkün değildi. Ancak şu anda çok kıymetli bir devirdeyiz, bölgede ABD ve İsrail odaklı yeni bir ittifak kuruluyor, yeni bir Ortadoğu kuruluyor. Ve bu bölgenin ana ögelerinden birincisi, Hamas ve İran üzere iki gücü büsbütün devre dışı bırakmak. İkincisi de Amerika, İsrail ve bölgedeki ortakları, ki burada daha fazla Körfez monarşilerini kastediyorum, hatta işler yolunda giderse Şam idaresinin de eklemleneceği bir Ortadoğu kuruluyor. Hasebiyle bu periyottaki İran içi çatışmaların ben rastgele bir ekonomik reaksiyondan daha çok İran’ı bölge dışına atmaya yönelik ruhsal ve siyasi harekâtların bir ögesi olduğunu düşünüyorum. İç siyasette bir değişime yol açmayacaktır lakin İran’ın dışarıdaki nüfuzunu azaltacaktır.”

‘ABD’NİN YIKICI BİR HAREKATA GİRECEĞİNİ DÜŞÜNMÜYORUM’

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın protestolar sonrası kullandığı “İnsanlar şad değilse, bu bizim kusurumuzdur. Hatası ABD yahut diğerlerinde aramayın” açıklamasını kıymetlendiren Yardım, “Bu açıklama direkt halka ve kitleye yönelik. Onlarla bağını güçlendirebilir. Kendi özeleştirisini bu seviyeye yükselttiği için ben değerli buluyorum. Öte yandan geçmişte de bu stil özeleştiriler yapılıyordu” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın dünkü “İran barışçıl göstericileri vurur ve öldürürse ABD devreye girecek. Elimiz tetikte ve harekete geçmeye hazırız” açıklamalarını ise Ümit Yardım, “Bu söylemdeki şekilde genel bir operasyon, yıkıcı bir karasal harekat olacağı kanaatinde değilim. Bunun sonuç vermeyeceğini bence ABD bizden daha uygun biliyor, zira İran’da dış tehdidin farklı bir boyuta dönüşmesi halinde toparlayıcı iç dinamikler oluşabiliyor. Fakat koşullar o denli bir gelişebilir ki, İsrail ve Amerika birtakım noktalara, ki bunlar nükleer tesisler olabilir, ortaklaşa saldırabilir. Geçen yılki çatışmalarda Fordo (nükleer) tesisleri de amaçlardan biriydi. İran’ın ana inanç merkezi olan Meşhed’e kadar gittiler. Bunlara misal şeyler olmaz diyemem. Trump çelişkili iletiler verebiliyor” biçiminde kıymetlendirdi.



Cumhuriyet

The post Eski Tahran Büyükelçisi Ümit Yardım, İran’daki protestoları kıymetlendirdi: ‘Rejimi değiştireceğini sanmıyorum, İran’ın dış tesirini azaltır’ first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...