Brüksellisi, beyazı, kırmızısı, karası… Kışın en marifetli sebzesi

[hepsigundem]

Mevsimi dışında yetiştirilmeyen nadir sebzelerden biri. Hatta karalahana dahil tüm çeşitlerinin kışın lezzetlendiği bilinir ve “Üzerine kar yağınca çiğ bile yenir” denir. Tam zamanı gelen lahanayı konuşalım bu hafta.

Lahana Eski Dünya’ya özgü bir sebze. Romalılar lahanayı hem gıda hem de tıbbi amaçlarla ‘bayılarak’ kullanmışlar. Sonra Rönesans’a kadar köylülükle ilişkilendirilmiş. Muhtemelen en eski kültür sebzelerinden biri yani yabani atasından çaprazlanarak ortaya çıkan onlarca lahana türünün yanı sıra karnabahardan alabaşa çok sayıda sebzenin de atası.

Ülkemizde en sık yetiştirilen ve yenen beyaz ve kırmızı lahana, karalahana ve Brüksel lahanası görünüşleri farklı olsa bile en yakın akrabalar. Hepsi düşük kalorili, besin değeri yüksek, ucuz ve saklaması kolay. Fakat aralarında pişirme farklılıkları elbette var; bazıları uzun süre pişirildikten sonra en lezzetli halini alırken bazıları da çiğ olarak harikadır.

Brüksel lahanası: Çok bereketli bir sebze; tek bir sapta 100 kadar Brüksel lahanası yetişebilir. Tadı beyaz lahanaya benzer ancak özellikle fazla pişirilirse veya çok taze değilse hafif kükürtlü ve acı olabilir. En lezzetli haline ‘don yedikten’ sonra ulaşır. Olgunlaşır ve şekerli tadı ortaya çıkar. İlk olarak Brüksel yakınlarında yetiştirilmiş ve bu nedenle böyle isimlendirilmiş. Fırında pişirilebilir veya salata olarak servis edilebilir. Tavsiyem fırında kızartıp hafifçe karamelize ederek servis edin.

Kırmızılahana: Morlahana olarak da bilinir. Doktorların mor sebze ve meyveler hakkında söylediklerini hatırlarsınız; canlı mor rengini veren madde, güçlü bir antioksidan ve iltihap önleyici. Bu maddeler suda çözündüğü için kırmızılahanayı çiğ yemek en iyisi; aksi takdirde rengi akarak besin değerini düşürür ve soluk gri-mavi bir renk olur. Pişirirken ya kısa süre yüksek ateşte (örneğin soteleme) ya da uzun süre kısık ateşte (örneğin haşlama), sirke veya limon suyu gibi asit ekleyerek pişirirseniz rengini ve besin değerini koruyabilirsiniz. Almanya’da bir tür mantı olan patatesten klösse’nin altında ve kaz-ördek gibi kanatlılara yan yemek olarak kullanılır. Elmayla ya da armutla çorba olarak da pişirilebilen kırmızılahana ülkemizde daha çok salatada kullanılıyor. Kırmızılahanayı salatanıza koymadan önce tuzla ovun, böylece sosunu daha iyi içine çeker ve lezzetli olur. Ben pazardan aldığım kırmızılahananın tümünü ince ince kıyıp tuzla hepsini ovuyor, biraz sirke ekleyip cam kavanozlara sıkı sıkı dolduruyorum kendi suyuyla. Buradan alıp direkt salataya ya da sandviç hazırlarken şarküterinin üzerine bir tutam katabilirsiniz ve hafta boyu elinizin altında hazır olur.

Beyazlahana: Kapuskası, turşusu ve sarması kesinlikle klasiktir. Ancak etli, sebzeli karışık güveçlerde de aynı derecede lezzetlidir. Yaratıcı tarifler için çok uygun bir baz olabilir.

Karalahana: Karadenizlilerin en sevdiği sebze sayılabilir. Sarması, fasulyeli yemeği, çorbası bölgenin imza yemekleri arasında. Sağlıklı bir süper besin olarak tanınınca Avrupa’da ve ABD’de son yıllarda popüler hale geldi.

Bütün lahanaların hafif topraksı, biberli bir tadı olduğundan sarımsak, soya sosu, limon, acı biber ve kimyon tohumu gibi daha güçlü aromalı malzemelerle eşleştirilebilirler. Satın alırken en tatlı ve en az acı olan lahanalar için taze hasat edilmiş, canlı-parlak ve yumuşak görünenleri arayın.

Lahana seveni kadar sevmeyeni de bol bir sebze olduğu için tariflere geçmeden önce size bir hatırlatma yapayım, lahana Fransızca ‘chou’ ve Fransızlar sevdiklerine ‘mon chou’ yani ‘lahanam’ diye hitap eder.

KIRMIZILAHANA SOTE

NE LAZIM?

◊ 1 büyük kırmızılahana, sert kısmı çıkarılmış ve ince dilimlenmiş

◊ 1 orta boy kırmızı soğan

◊ 2 adet yeşil-ekşi elma

◊ 4 yemek kaşığı tereyağı

◊ 1/2 su bardağı elma sirkesi

◊ 1/2 su bardağı su

◊ 5 yemek kaşığı toz şeker

◊ 1 çay kaşığı tuz

◊ 6 bütün karanfil

◊ Tuz ve karabiber (damak zevkinize göre)

NASIL YAPARIM?

◊ Tencerede tereyağını eritin. Yemeklik doğranmış soğanları soteleyin. Soğanlar yumuşayınca rendelenmiş elmaları ekleyin ve 3 dakika daha pişirin.

◊ İnce kıyılmış lahanayı ekleyin ve iyice karıştırın.

◊ Su, sirke, şeker, tuz ve karanfilleri tencereye ekleyin. İyice karıştırıp tencerenin kapağını sıkıca kapatın, kısık ateşte yumuşayana kadar pişirin.

◊ Kapağını açıp fazla sıvıyı buharlaştırın ve altını kapatın.

◊ Bir gün bekletilince daha lezzetli oluyor. Tavuk ve kırmızı etlerin yanında servis edebilirsiniz.

OKONOMİYAKİ

NE LAZIM?

◊ 300 gram incecik kıyılmış Brüksel lahanası

◊ 2 yeşil soğan, incecik doğranmış

◊ 3 büyük yumurta

◊ 3 yemek kaşığı un

◊ 1/2 çay kaşığı tuz

◊ 1 yemek kaşığı soya sosu

◊ 1 yemek kaşığı susam yağı

Sos için

◊ 1,5 yemek kaşığı ketçap

◊ 1,5 yemek kaşığı Worcestershire sosu

◊ 2 çay kaşığı bal

◊ 2 çay kaşığı soya sosu

Kızartmak için

◊ Yeterince ayçiçeğiyağı

NASIL YAPARIM?

◊ Önce tüm sos malzemelerini çırpıp bir kenara alın.

◊ Yumurtaları, unu, tuzu, soya sosunu ve kavrulmuş susam yağını pürüzsüz bir kıvama gelene kadar çırpın.

◊ İncecik doğranmış soğan (sunum için yeşil kısmından bir tutam ayırın) ve lahanayı hamura katın; iyice karıştırın.

◊ Tavayı orta-yüksek ateşte tabanını kaplayacak kadar yağla ısıtın.

◊ Karışımı avuç içi büyüklüğünde parçalar halinde tavada kızartın.

◊ Üzerine sosu gezdirip soğan yapraklarıyla servis edin.

AVOKADOLU NUMA-SAN

NE LAZIM?

◊ 2 dilim tost ekmeği

◊ 1 kâse kadar ince kıyılmış beyaz lahana

◊ 1/2 olgun avokado

◊ 1 yemek kaşığı ince doğranmış soğan

◊ 2 dilim şarküteri (pastırma, füme, salam vs.)

◊ 2 dilim tost kaşarı

◊ 1 yemek kaşığı hardal

◊ 2-3 yemek kaşığı mayonez

◊ İsteğe göre incecik dilimlenmiş salatalık turşusu ve siyah zeytin.

◊ Tuz ve karabiber

NASIL YAPARIM?

◊ Bir dilim ekmeğin üzerine peynir ve pastırma yerleştirin, diğer dilim boş şekilde yan yana tavada ya da tost makinesinde ısıtın.

◊ Boş dilimin üzerine hardal sürün.

◊ Ezilmiş avokadoyu, lahana, soğan, mayonez ve karabiberle karıştırın. Turşu veya zeytini de ekleyin. İyice karıştırın.

◊ Boş dilimli kızarmış ekmeğin üzerine bir tepe şeklinde tüm malzemeyi yerleştirin. Üzerine peynirli kızarmış ekmeği koyun ve sıkıca bastırın. Eşit şekilde bastırmak için iki elinizi de kullanın ve sandviç artık esnemeyene kadar bastırmaya devam edin. Kenarlardan dışarı çıkan lahanaları içeri itin.

◊ Sandvici 2’ye bölerek, içi görünecek şekilde yan yana, dik olarak servis edin.

YOĞURTLU KARALAHANA

NE LAZIM?

◊ 2 bağ karalahana

◊ 1 kuru soğan

◊ 4 yemek kaşığı zeytinyağı

◊ 1’er çay kaşığı tuz, karabiber, kırmızı toz biber

Üzeri için

◊ 1 küçük kâse yoğurt

◊ 1 diş sarımsak

◊ 1 çay kaşığı tuz

NASIL YAPARIM?

◊ Karalahana yapraklarının damarlı-sert kısmını ayırın irice doğrayın.

◊ Bir tavada zeytinyağını ısıtıp önce küp küp kesilmiş soğanları soteleyin.

◊ Üzerine yaprakları ekleyip karıştırın; baharat ve tuzla tatlandırıp ağzı kapalı pişmeye bırakın.

◊ Sarımsak, tuz ve yoğurdu çırpın.

◊ Lahanalar yumuşayınca servis tabağına alın, ılınınca yoğurtlayıp servis edin.


Hürriyet

The post Brüksellisi, beyazı, kırmızısı, karası… Kışın en marifetli sebzesi first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...